Ο ρόλος της περιφερικής διαθλαστικής διόρθωσης στην εξέλιξη της μυωπίας

Τα τελευταία 15 χρόνια κλινικές μελέτες σε ανθρώπους έχουν δείξει ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. κοντινή εργασία, χρόνος σε δραστηριότητες εκτός σπιτιού) επηρεάζουν περισσότερο οφθαλμούς με συγκεκριμένη κατανομή του διαθλαστικού σφάλματος στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή, όπως είχε παλιότερα παρατηρήσει και ο Millodot. Διαπιστώθηκε ότι οι μυωπικοί οφθαλμοί παρουσιάζουν στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή μία ροπή προς σχετική υπερμετρωπία εν συγκρίσει με την αξονική διάθλαση, γεγονός που δεν παρατηρείται στους εμμετρωπικούς ή τους υπερμετρωπικούς οφθαλμούς (βλ. παρακάτω εικόνα). Αυτό αποδείχθηκε αρχικά σε ενήλικες (Millodot, 1981) και αργότερα και σε παιδιά (Mutti et al., 2000). Πιο συγκεκριμένα, στα μυωπικά παιδιά, κατεγράφη σχετική περιφερική υπερμετρωπία της τάξης των +0.80 ± 1.29 D σε σχέση με την αξονική διάθλαση (στον κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδή).

(ΑΡΙΣΤΕΡΑ) Σχετικό σφαιρικό διαθλαστικό σφάλμα (περιφερική μείον αξονική διάθλαση) συναρτήσει της αμφιβληστροειδικής εκκεντρότητας, στις 3 ομάδες ενηλίκων με διαφορετική αξονική διάθλαση (μυωπία, εμμετρωπία, υπερμετρωπία). Διακρίνεται η παρουσία σχετικής περιφερικής υπερμετρωπίας εν συγκρίσει με την κεντρική διάθλαση στην ομάδα με μυωπία. (ΔΕΞΙΑ) Σχετικό σφαιρικό διαθλαστικό σφάλμα σε εκκεντρότητα 30 μοιρών στον κροταφικό αμφιβληστροειδή (ρινικό οπτικό πεδίο) σε ένα δείγμα 820 παιδιών ηλικίας μεταξύ 5 και 15 ετών.

Ως αποτέλεσμα της παραπάνω διαθλαστικής «ανομοιομορφίας», αναμένουμε οι συμβατικοί τρόποι διόρθωσης της μυωπίας που χρησιμοποιούνται σήμερα (γυαλιά ή φακοί επαφής) να ελαχιστοποιούν το αξονικό μυωπικό σφάλμα του οφθαλμού, καταλήγοντας όμως σε «υπερδιόρθωση» στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή. Αυτή η ανομοιογένεια είναι πιθανόν να διαταράξει τη διαδικασία της εμμετρωποίησης, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά στερούνται δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους. 

Για να επιτευχθεί επομένως ο έλεγχος της μυωπίας, προϋπόθεση φαίνεται να αποτελεί η διόρθωση της περιφέρειας του αμφιβληστροειδή, η οποία παρουσιάζει λιγότερη μυωπία σε σχέση με το κεντρικό του τμήμα, ώστε να καταλήξει εμμετρωπική ή ελαφρώς μυωπική. Η παρακάτω εικόνα παρουσιάζει τις διαφορές που προκύπτουν στη διαθλαστική διόρθωση της περιφέρειας του αμφιβληστροειδή σε σχέση με το κεντρικό του τμήμα (αξονική διόρθωση) με διαφορετικούς τρόπους διόρθωσης. Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν προταθεί διάφορες τεχνικές και σχεδιασμοί φακών για την αντιμετώπιση της μυωπίας, είναι εμφανές ότι μόνο η ορθοκερατολογία επιτυγχάνει το παραπάνω, υποδιορθώνοντας την περιφέρεια του αμφιβληστροειδή σε σχέση με την αξονική διόρθωση.

Η διαφορά μεταξύ περιφερικής (Ν, ρινικά; Τ, κροταφικά) και αξονικής (C) διαθλαστικής διόρθωσης (σε D) του αμφιβληστροειδή με διαφορετικούς τρόπους διόρθωσης: γυαλιά (Specs), συμβατικούς μονοεστιακούς μαλακούς ΦΕ (SVSCL), πολυεστιακούς ΦΕ (MFSCL“D”) μονοεστιακούς ημίσκληρους ΦΕ (SVRGP) και ορθοκερατολογικούς ΦΕ (Ortho-k). Η κόκκινη γραμμή αντιστοιχεί στο μέσο σχετικό διαθλαστικό σφάλμα ενός μυωπικού οφθαλμού (με την περιφέρεια να παρουσιάζει λιγότερη μυωπία από το κεντρικό του τμήμα).

Περισσότερες πληροφορίες στην πρόσφατη δημοσίευση στο τελευταίο τεύχος της "Σύγχρονης Οπτικής":

Πλαΐνης Σ (2017) H σημασία της ορθοκερατολογίας στην εξέλιξη της μυωπίας. Σύγχρονη Οπτική. Τεύχος 10, 54-59

Φωτοακουστική απεικόνιση των οπτικών χαρακτηριστικών φακών επαφής

Η καθημερινή χρήση Φακών Επαφής (ΦΕ) από εκατομμύρια χρήστες απαιτεί την κατασκευή ενός τεράστιου αριθμού ΦΕ ετησίως. Επομένως, είναι αναγκαίο να υπάρχουν τεχνικές ποσοτικής αλλά και ποιοτικής αξιολόγησής τους. Για την σωστή και ολοκληρωμένη εκτίμηση των ΦΕ σε βιομηχανική κλίμακα, πρέπει να ληφθούν υπ’όψη ορισμένες παράμετροι, όπως οι οπτικές/γεωμετρικές ιδιότητες (καμπυλότητες, ισχύς, ασφαιρικότητα), η ελαστικότητα και ευκαμψία που σχετίζεται με την εφαρμογή του ΦΕ στην επιφάνεια του κερατοειδή, τα υλικά κατασκευής (δείκτης διάθλασης), η διαπερατότητα στο οξυγόνο κτλ. Η τεχνική αξιολόγησης πέρα από ακρίβεια, ορθότητα και επαναληψιμότητα είναι σημαντικό να διαθέτει ευκολία και ταχύτητα εφαρμογής, καθώς και σχετικά μικρό κόστος.

Στα πλαίσια μιας πρόσφατης μεταπτυχιακής εργασίας της Μαργαρίτας Τσαγκαράκης (στο ΜΠΣ "Oπτική και Οραση", Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης), που εκπονήθηκε στο ΙΤΕ με την επίβλεψη των συνεργατών μας φυσικών Γιώργο Τσερεβελάκη και Γιάννη Ζαχαράκη, αναπτύχθηκε για πρώτη φορά μια νέα μεθοδολογία για τον χαρακτηρισμό των γεωμετρικών και οπτικών ιδιοτήτων ΦΕ, η οποία βασίζεται στην φωτοακουστική μικροσκοπία οπτικής ανάλυσης (Optical Resolution Photoacoustic Microscopy, OR-PAM). Η απεικόνιση μέσω της OR-PAM επιτεύχθηκε μέσω της ανίχνευσης των ακουστικών κυμάτων που παράγονται σε ένα υλικό μέσο, έπειτα από την οπτική απορρόφηση ακτινοβολίας η οποία εκπέμπεται από μια παλμική ή διαμορφούμενης ισχύος πηγή λέιζερ. Παρά το γεγονός ότι η OR-PAM έως τώρα είχε εφαρμοστεί αποκλειστικά σε βιολογικά δείγματα, αποδείξαμε πως έχει τη δυναμική να απεικονίσει την πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια ενός ΦΕ, έπειτα από την αντίστοιχη επίστρωσή τους με λεπτά στρώματα χρωστικών ουσιών, τα οποία χαρακτηρίζονται από διαφορετικές ιδιότητες οπτικής απορρόφησης. Χρησιμοποιώντας έτσι δύο μήκη κύματος (1064 και 532 nm) επιτεύχθηκε η διαδοχική απεικόνιση των επιφανειών, ενώ από το γινόμενο της χρονικής διαφοράς στα ακουστικά σήματα που παράχθηκαν στο κέντρο τους με την ταχύτητα του ήχου, υπολογίστηκε το κεντρικό πάχος του ΦΕ. Προσαρμόζοντας δευτεροβάθμια πολυώνυμα στις υπολογισμένες επιφάνειες, εξάχθηκαν οι χάρτες ακτίνας καμπυλότητας και διοπτρικής ισχύος τους, οι οποίοι μας επέτρεψαν τον υπολογισμό της συνολικής ισχύος του υπό μελέτη ΦΕ.

Για την κατάδειξη της προτεινόμενης μεθοδολογίας ως ενός ισχυρού εργαλείου μετρολογίας αλλά και ποιοτικής εξέτασης ΦΕ, χρησιμοποιήθηκε μια σειρά φακών επαφής, όπως σφαιρικοί ημίσκληροι αδιαπερατοί (άκαμπτοι) και μαλακοί φακοί, και έγχρωμοι και κοσμητικοί φακοί για περιπτώσεις ανιριδίας. Στην περίπτωση των ημίσκληρων, τα αποτελέσματα των μετρήσεων μέσω OR-PAM συγκρίθηκαν με τις τιμές του κατασκευαστή, από όπου διαπιστώθηκε υψηλή συμφωνία στις γεωμετρικές αλλά και οπτικές παραμέτρους των ΦΕ, αποδεικνύοντας την αξιοπιστία της συγκεκριμένης προσέγγισης. Συμπερασματικά, η ευκολία ανάπτυξης ενός τέτοιου απεικονιστικού συστήματος, σε συνδυασμό με την αξιοπιστία και το χαμηλό κόστος της μεθοδολογίας που ακολουθήθηκε, την καθιστούν κατάλληλη για μια ευρεία εφαρμογή σε βιομηχανική κλίμακα όσον αφορά τον ποιοτικό έλεγχο και τη βελτιστοποίηση των ιδιοτήτων των ΦΕ.

Τα καινοτόμα αποτελέσματα της συγκεκριμένης εργασίας μόλις δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Optics Letters.
Tserevelakis GJ, Tsagkaraki M, Tsilimbaris MK, Plainis S, and Zacharakis G (2017). Photoacoustic imaging methodology for the optical characterization of contact lenses. Opt. Lett.  42, 4111-4114 

Κατανομή διαθλαστικού σφάλματος στον πληθυσμό: ενδιαφέρουσες αλλαγές με την ηλικία και με το χρόνο

Είναι πια γνωστό ότι ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού σήμερα είναι μύωπες και όχι εμμέτρωπες, όπως συνέβαινε πριν μισό αιώνα. Η παρακάτω εικόνα παρουσιάζει την κατανομή του διαθλαστικού σφάλματος στον πληθυσμό στα μέσα του 20ου αιώνα (αριστερά, σχεδόν κανονική κατανομή) και σήμερα (δεξιά, μή κανονική κατανομή). Η προφανής μετατόπιση του μέσου οφθαλμού από την υπερμετρωπία (~+0.90D) το 1950, στη μυωπία (~-0.90D) οφείλεται στη σημαντική αύξηση στη σημερινή εποχή του ποσοστού των ανθρώπων που εμφανίζουν μυωπία, και μάλιστα αρκετοί από αυτούς με υψηλούς βαθμούς.

 

Ίσως πιο ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρηση ότι η καμπύλη κατανομής, στη σημερινή εποχή (δεξιά), δεν μετατοπίζεται απλά προς τ' αριστερά, δηλαδή σε προς πιο μυωπικές τιμές σε σχέση με τις καμπύλες προ 50ετίας, αλλά "παραμορφώνεται" από κανονική σε μή-κανονική κατανομή (με εμφανή την πλάτυνση της καμπύλης προς τους μύωπες), δείχνοντας ότι ενώ ένα ποσοστό των οφθαλμών τείνουν προς τη μυωπία,  μερικά "μάτια" συνεχίζουν να παραμένουν υπερμετρωπικά/εμμετρωπικά και δεν επηρεάζονται από όποιες αλλαγές. Τώρα, αν η διατήρηση της εμμετρωπίας με το χρόνο οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες ή σε γενετική προδιάθεση είναι προς το παρόν ομιχλώδες.

Ενδιαφέρουσες είναι και οι παρακάτω κατανομές του διαθλαστικού σφάλματος (από μαθητές σχολείων στην Ιαπωνία πριν 35 χρόνια) που παρουσιάζουν μια σταδιακή αλλαγή στην κατανομή με την ηλικία (από 6 μέχρι 17 ετών) και την μετατόπιση του μέσου διαθλαστικού σφάλματος προς πιο μυωπικές τιμές - χωρίς απαραίτητα όλοι οι οφθαλμοί να γίνονται πιο μυωπικοί (κάποια συνεχίζουν να παραμένουν εμμετρωπικοί).

Το σίγουρο είναι ότι τόσο κατά την εφηβική ηλικία αλλά όσο και με την πάροδο του χρόνου οι μύωπες στον πληθυσμό γίνονται περισσότεροι και το ότι από τη στιγμή που η κατανομή του διαθλαστικού σφάλματος ΔΕΝ είναι κανονική, είναι λάθος να σημειώνουμε τη μέση (average) μυωπία στο πληθυσμό.

Βιβλιογραφία:
Πλαΐνης Σ (2016) "Μυωπία: Επιπολασμός, αιτιογενείς παράγοντες και τεχνικές διόρθωσης." Δημοσιεύθηκε πέρυσι στη Σύγχρονη Οπτική, Τεύχος 4, 48-51. (pdf)
Plainis S and Charman WN (2015). Problems in comparisons of data for the prevalence of myopia and the frequency distribution of ametropia. Ophthalmic and Physiological Optics, 35(4):394-404 (pdf)

Βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος Οπτικού-Οπτομέτρη

Όπως είχε ανακοινωθεί προ εβδομάδων η απόφαση για τα επαγγελματικά δικαιώματα του οπτικού οπτομέτρη ήταν "προ των πυλών". Αν και το προσχέδιο της απόφασης είχε γίνει γνωστό και ήταν επιεικώς γραμμένο στο πόδι, κάποιοι είχαν την ελπίδα ορισμένα σημεία που 'έβγαζαν μάτι" να βελτιωθούν - αλλά από ποιους; Ακόμα και το "εφαρμογή ορθοπτικών ασκήσεων για την ...απόκτηση οπτικών δυσλειτουργιών" έμεινε ως έχει!

Το σχετικό άρθρο (στο ΦΕΚ 3247Β) μπορείτε να το διαβάσετε παρακάτω: επιγραμματικά αναφέρει ότι η άσκηση των παροχών οπτομετρίας (αυτών που αναφέρονται, γιατί είναι αρκετά περισσότερες) δύναται να γίνει μόνο υπό την εποπτεία οφθαλμιάτρου - μια πολύ πρόχειρη και ασαφής διατύπωση από τη στιγμή που το 95% των οπτικών-οπτομετρών εργάζονται σε οπτικό κατάστημα (άσχετα αν εμφανιζεται ως τελευταία επιλογή εργασίας στην απόφαση!), όπου οφθαλμίατροι είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να συνεργαστεί. Το αντίθετο όμως, ένας οπτομέτρης να εργάζεται σε μία οφθαλμολογική κλινική, είναι σύνηθες.

Ότι η απόφαση έχει συνταχθεί από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν τι εστί οπτομετρία (δείτε προηγούμενες αναρτήσεις 1, 2) είναι προφανές από την διατύπωση στην παράγραφο β του άρθρου, όπου απουσιάζει παντελώς "η συνταγογράφηση και η εφαρμογή φακών επαφής", η πιο διαδεδομένη στο κοινό σήμερα παροχή ενός οπτικού-οπτομέτρη ! Και αυτό από τη στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία των οφθαλμιάτρων παραπέμπει τους ασθενείς για εφαρμογή φακών επαφής στα οπτικά καταστήματα, όχι μόνο γιατί αποτελεί την νόμιμη οδό αλλά επειδή εκεί θα συναντήσει εξειδικευμένους εφαρμοστές με σημαντική εμπειρία και περισσότερες επιλογές, ακόμα και για θεραπευτικές περιπτώσεις, όπως για την αντιμετώπιση τραυμάτων και παθήσεων του κερατοειδή (π.χ. κερατόκωνος, ανώμαλος αστιγματισμός από έλκος ή μεταμόσχευση κλπ). 

Ο οπτικός-οπτομέτρης είναι μάλιστα αυτός που στην πραγματικότητα ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΕΙ τους φακούς επαφής και για αυτό η "συνταγογράφηση φακών επαφής" θα έπρεπε σήμερα να εκτελείται αποκλειστικά από εφαρμοστές- οπτομέτρες. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η διείσδυση των φακων επαφής στην Ελλάδα παραμενει σε σημαντικά χαμηλά επίπεδα σε σχέση με άλλες χώρες της Ε.Ε.

Προσωπικά, το μόνο θετικό σημείο σε όλη την απόφαση είναι η "χρησιμοποίηση οφθαλμικών σκευάσματων και κολλυρίων για διαγνωστικούς σκοπούς" - βέβαια και αυτή από ότι διαπιστώνω θα πρέπει να γίνεται υπό την εποπτεία οφθαλμιάτρου γιατί σίγουρα κανείς δεν θα μυδριάσει έναν ασθενή χωρίς να υπάρχει λόγος εξέτασης ! 


Η ΑΠΟΦΑΣΗ - ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗ ΥΠΟΥΡΓΟ ΥΓΕΙΑΣ
_______________
ΦΕΚ 3247 Β
Αθήνα, 29 - 08 - 2017
Αρ. Πρωτ. Γ4β/Γ.Π.οικ. 66381 

..... 

ΑΡΘΡΟ 5
"α. Ο οπτικός-οπτομέτρης δύναται να διενεργεί, υπό την εποπτεία οφθαλμιάτρου, αντικειμενικές και υποκειμενικές εξετάσεις, με σκοπό τη διαθλαστική εξέταση των οφθαλμών, τον έλεγχο της διόφθαλμης λειτουργίας, τον έλεγχο της έγχρωμης όρασης και των οπτικών πεδίων, καθώς και τον αδρό έλεγχο της οφθαλμικής υγείας και την ακεραιότητα των οφθαλμών.
β. Ο οπτικός-οπτομέτρης κατά την εκτέλεση συνταγής οφθαλμιάτρου δύναται να εφαρμόσει γυαλιά οράσεως, βοηθήματα χαμηλής όρασης ή άλλο παρεμφερή εξοπλισμό, όπως προγράμματα οπτομετρικών ή ορθοπτικών ασκήσεων για την απόκτηση και βελτίωση οπτικών δυσλειτουργιών κατά περίπτωση.
γ. Ο οπτικός-οπτομέτρης δεν μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα και σκευάσματα που απαιτούν ιατρική συνταγή με σκοπό τη θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων. Μπορεί να χρησιμοποιήσει μόνον οφθαλμικά σκευάσματα και κολλύρια για διαγνωστικούς σκοπούς και παροχή πρώτων βοηθειών.
δ. Ο οπτικός-οπτομέτρης δύναται να εργάζεται στον δημόσιο τομέα μετά από προκήρυξη αντίστοιχων θέσεων σε Νοσηλευτικά Ιδρύματα και Κέντρα Υγείας, σε δημοτικά ιατρεία, στους υγειονομικούς φορείς ασφαλιστικών ταμείων, σε ιδιωτικά κέντρα ή ιατρεία, ως ελεύθερος επαγγελματίας, όπως και σε οπτικά καταστήματα τα οποία τηρούν τις προδιαγραφές διασφάλισης προσωπικών δεδομένων και τον απαραίτητο εξοπλισμό. Παράλληλα δύναται να είναι ταυτόχρονα υγειονομικά υπεύθυνος οπτικού καταστήματος και να ασκεί όλα τα εν ισχυ επαγγελματικά δικαιώματα του οπτικού. "

Είναι υπερβολική η παροχή των 100€ κάθε 4 χρόνια για αγορά γυαλιών οράσεως?

Στη συζήτηση κατάθεσης του νέου νομοσχεδίου σχετικά με τη μεταρρύθμιση της πρωτοβάθμιας υγείας ο υπουργός Παύλος Πολάκης ανέφερε ότι οι δαπάνες των 50 εκατομμυρίων ευρώ το χρόνο για γυαλιά οράσεως είναι πλασματικές και δεν αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών (με τα σημερινά δεδομένα κάθε διοπτροφόρος δικαιούται 100€ σε μια 4ετία!)....επίσης θεωρεί ότι το πλαφόν θα πρέπει να είναι 35-45εκ ευρώ.

Ίσως το ποσό του φάνηκε υπερβολικό γιατί δεν βρέθηκε κανένας να του ψιθυρίσει με πραγματικά στοιχεία για τα επίπεδα επιπολασμού της μυωπίας στη χώρα μας και τις ανάγκες διόρθωσης της όρασης και μάλιστα μεταξύ ανθρώπων χωρίς κάποια οφθαλμολογική πάθηση (η μυωπία, η υπερμετρωπία, ο αστιγματισμός και η πρεσβυωπία δεν θεωρούνται παθήσεις, αλλά διαθλαστικά σφάλματα γιατί συνήθως η όραση φτάνει σε φυσιολογικά επίπεδα όταν διορθώνεται με γυαλιά ή φακούς επαφής)!

Στη χώρα μας εκτιμάται ότι σήμερα τουλάχιστον ένα 35% του πληθυσμού είναι μύωπες και ένα 15% υπερμέτρωπες (δηλαδή περίπου 5.000.000 άνθρωποι) ενώ το λιγότερο ένα 70% του πληθυσμού θα χρειαστεί πρεσβυωπικά γυαλιά για τη διόρθωση της κοντινής του όρασης μετά την ηλικιά των 45 ετών. Επίσης, ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων (~2.000.000) έχει ανάγκη διόρθωσης τόσο της μακρινής όσο και της κοντινής του όρασης.

Τα 45 εκ. ευρώ σ' ένα χρόνο αντιστοιχούν σε αγορές 450.000 γυαλιών των 100€. Δηλαδή, σύμφωνα με τον υπουργό, κάθε χρόνο λιγότερο από το 5% του πληθυσμού έχει ανάγκη για διόρθωση (ενώ είναι γνωστό ότι τα 100€ δεν είναι αρκετά για την αγορά ενός ζευγαριού γυαλιων οράσεως σύμφωνα με τις απαιτήσεις του σημερινού διοπτροφόρου). 

Με βάση ποια στατιστικά θεωρήθηκε αυτό το νούμερο υψηλό; Και έστω ότι κάποιος μπορεί να συντηρήσει τα γυαλιά του για 4 χρόνια (μια και αυτό διακιολογεί η παροχή), περιμένετε το υπόλοιπο 80% των διοπτροφόρων να προμηθεύετε γυαλιά από λαϊκές, παζάρια και πλανόδιους? Αυτή είναι κοινωνική πολιτική και μέριμνα;

Αν ο υπουργός και η κυβέρνηση έχουν σκοπό να προβούν σε υποχρεωτικές συμβάσεις των οπτικών με τον ΕΟΠΥΥ με σκοπό την καθυστέρηση και τη μείωση των ασφαλιστικών παροχών για τη διόρθωση της όρασης (μέσω clawback), η γνώμη μου είναι να καταργηθεί ΠΛΗΡΩΣ το πενιχρό επίδομα των 25€ το χρόνο και το αντίστοιχο ποσό να επενδυθεί στην έρευνα όσο αφορά τους μηχανισμούς πρόληψης κ αντιμετώπισης της μυωπίας, της πρεσβυωπίας και παθήσεων της οφθαλμικής μας υγείας ! Επίσης, αν πραγματικά η κυβέρνηση θέλει να επιδείξει κοινωνικό πρόσωπο, ας μειώσει άμεσα το ΦΠΑ για τα οπτικά είδη που αποτελούν ιατρικοτεχνολογικά προϊόντα (γυαλιά οράσεως και φακούς επαφής) από 24% σε λιγότερο από 10% (όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες της ΕΕ), ώστε να είναι προσιτά σε όλους τους <10 font="">διοπτροφόρους που τα έχουν ανάγκη.