15 Ιανουαρίου 2021

Ο περιορισμός στο σπίτι κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 οδήγησε σε αύξηση μυωπίας σε παιδιά ηλικίας 6 έως 8 ετών

Είναι αναδιαμφισβήτητο ότι λόγω των περιορισμών ο χρόνος των παιδιών για υπαίθριες δραστηριότητες έχει μειωθεί σημαντικά στην περίοδο της πανδημίας COVID-19. Οι προβλέψεις για επιδείνωση της μυωπίας στον πληθυσμό των μαθητών αυτό το διάστημα ήταν αρνητικές, λόγω της ουσιαστικής μείωσης του χρόνου που τα παιδιά βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους και του αυξημένου χρόνου σε οθόνες και άλλες συσκευές που απαιτούν κοντινή ενασχόληση στο σπίτι.

Μόλις χθες δημοσιεύτηκαν* τα αποτελέσματα μιας προοπτικής μελέτη μετρήσεων που πραγματοποιήθηκαν στο σχολείο σε 123535 παιδιά ηλικίας 6 έως 13 ετών από 10 δημοτικά σχολεία στο Feicheng της Κίνας.


Μια σημαντική μυωπική αύξηση κατά περίπου 0.30 D βρέθηκε για το 2020, σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη (2015-2019) για τα μικρότερα παιδιά ηλικίας 6 (0.32D), 7 (0,28 D) και 8 (0,29 D) ​​ετών. Ο επιπολασμός της μυωπίας το 2020 ήταν υψηλότερος από αυτόν για τα έτη μεταξύ 2015-2019 για παιδιά ηλικίας 6 (21,5% έναντι 5,7%), 7 (26,2% έναντι 16,2%) και 8 (37,2% έναντι 27,7%) ετών.

Ο περιορισμός στο σπίτι κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 φάνηκε να σχετίζεται με μια σημαντική μυωπική αύξηση στα παιδιά ηλικίας 6 έως 8 ετών. Η διαθλαστική κατάσταση των μικρών παιδιών μπορεί να είναι πιο ευαίσθητη στις περιβαλλοντικές αλλαγές από τις μεγαλύτερες ηλικίες, δεδομένου ότι τα μικρότερα παιδιά βρίσκονται σε κρίσιμη περίοδο για την ανάπτυξη μυωπίας.

*Wang et al, (2021). Progression of Myopia in School-Aged Children After COVID-19 Home Confinement. JAMA Ophthalmol. doi:10.1001/jamaophthalmol.2020.6239 Published online January 14, 2021.

1 Ιανουαρίου 2021

Η κλινική προσέγγιση και η αντιμετώπιση των παιδιών με μυωπία στη χώρα μας επιβάλλεται να αλλάξει από ΣΗΜΕΡΑ !

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αύξηση του επιπολασμού της μυωπίας αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά θέματα συζήτησης κι έρευνας όσο αφορά την όραση τα τελευταία χρόνια. Το ενδιαφέρον για τη διερεύνηση των αιτιογενών παραγόντων της εμφάνισης της μυωπίας και των πιθανών τρόπων αντιμετώπισης της κορυφώθηκε όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε συνεργασία με το Brien Holden Vision Institute δημοσίευσε το 2016* αυτό που πολλοί από εμάς υποψιάζονταν: ο επιπολασμός της μυωπίας αυξανόταν με ανησυχητικούς / επιδημικούς ρυθμούς.

Η αναγνώριση της μυωπίας τη δεκαετία που πέρασε από τους επαγγελματίες περίθαλψης της όρασης ως ένα κρίσιμο πρόβλημα παγκοσμίως ήταν απλά η αρχή. Δυστυχώς όμως η κατανόηση μεταξύ του γενικού πληθυσμού των σημαντικών οφθαλμικών παθήσεων που συσχετίζονται με τη μυωπία (βλ. πίνακα), ειδικά στη χώρα μας, είναι σημαντικά χαμηλή, ενώ η πλειοψηφία δεν γνωρίζει ούτε η μυωπία δεν είναι αναστρέψιμη γιατί απλά αποτελεί την αύξηση του μεγέθους του οφθαλμού. Το ίδιο ισχύει και για τους αρμόδιους φορείς, οι οποίοι πρέπει άμεσα να πληροφορηθούν ότι η αντιμετώπιση της εξέλιξης της μυωπίας αφορά πολλά περισσότερα από την απλή διόρθωση της με γυαλιά ή φακούς επαφής, τα οποία οι γονείς τα προμηθεύονται με επιβάρυνση 24% ΦΠΑχωρίς σημαντική κρατική στήριξη, όταν γνωρίζουμε ότι η μυωπία στα παιδιά εξελίσσεται ΚΑΘΕ χρόνο !

Αν οποιαδήποτε άλλη ιατρική πάθηση, που επηρεάζεται από γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, παρουσίαζε παρόμοια αυξητική τάση με τη μυωπία, θα είχε σήμερα προσελκύσει το ενδιαφέρον όλων των φορέων και των ΜΜΕ με πηχυαίους τίτλους κάθε μέρα ! Για παράδειγμα η παιδική παχυσαρκία, αν και αναστρέψιμη, αντιμετωπίζεται ως μια σημαντική πάθηση - η μυωπία δεν είναι καν εφικτό να αναστραφεί! Γι αυτό το λόγο, όλοι οι επαγγελματίες υγείας που ασχολούμαστε με την περίθαλψη της όρασης ΔΕΝ γίνεται να είμαστε ικανοποιημένοι μέχρι οι φορείς να ασχοληθούν δραστικά με την πρόληψη και τη θεραπεία της μυωπίας. Χώρες όπως η Κίνα, η Σιγκαπούρη και η Ταϊβάν έχουν εδώ και χρόνια ξεκινήσει φιλόδοξα προγράμματα για τη δραματική μείωση των επιπέδων της μυωπίας μέχρι το 2030, αλλά δυστυχώς αυτά περνούν σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητα στον υπόλοιπο κόσμο.
Η πρόοδος της οπτομετρίας και της οφθαλμολογίας στο παγκόσμιο στερέωμα τις τελευταίες δεκαετίες  έχει καθοριστεί από σημαντικά επιτεύγματα στον τομέα της αποκατάστασης της όρασης. Αν θέλουμε πραγματικά να "πολεμήσουμε" τη μυωπία και να βγουμε νικητές, είναι απαραίτητο ΟΛΟΙ οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούμαστε στο χώρο της περίθαλψης της όρασης, με παράλληλη στήριξη από τους αρμόδιους φορείς και τη βιομηχανία και με σθένος και αποφασιστικότητα να αλλάξουμε ΣΗΜΕΡΑ κι όλας την κλινική προσέγγιση και αντιμετώπιση των παιδιών με μυωπία !
*Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, Jong M, Naidoo KS, Sankaridurg P, et al. Global prevalence of myopia and high myopia and temporal trends from 2000 through 2050. Ophthalmology. 2016;123(5):1036- 42.

Aς ξεκινήσουμε αυτή τη χρονιά με την ίδια αισιοδοξία και τους ίδιους προβληματισμούς που είχαμε στις αρχές του 2020, την υποσχόμενη χρονιά της όρασης και της διαύγειας (20/20) !  

_______________________________________________________

References
1. Flitcroft DI (2012). The complex interactions of retinal, optical and environmental factors in myopia aetiology. Progress in retinal and eye research, 31(6), 622-660.
2. Vongphanit J, Mitchell P & Wang JJ (2002). Prevalence and progression of myopic retinopathy in an older population. Ophthalmology, 109(4), 704-711.
3. Ogawa A, & Tanaka M (1988). The relationship between refractive errors and retinal detachment--analysis of 1,166 retinal detachment cases. Japanese journal of ophthalmology, 32(3), 310-315.
4. Chang MA, Congdon NG, Bykhovskaya Ι, Munoz B, & West SK. (2005). The association between myopia and various subtypes of lens opacity: SEE (Salisbury Eye Evaluation) project. Ophthalmology, 112(8), 1395-1401.
5. Marcus, MW, de Vries, MM, Montolio FGJ & Jansonius NM (2011). Myopia as a risk factor for open-angle glaucoma: a systematic review and meta-analysis. Ophthalmology, 118(10), 1989-1994.




27 Δεκεμβρίου 2020

Το αξονικό μήκος του οφθαλμού στους μύωπες αυξάνεται ΠΡΙΝ την εμφάνιση της μυωπίας

Μια πρόσφατη μελέτη* διερεύνησε αλλαγές στη βιομετρία του οφθαλμού (ισχύ, αξονικό μήκος κλπ) σε ένα πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου παιδιών στη Σιγκαπούρη ΠΡΙΝ και μετά την εμφάνιση της μυωπίας.
Το ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε το ρυθμό αύξησης του αξονικού μήκους, ο οποίος ήταν μεγαλύτερος στα παιδιά που εμφάνισαν μυωπία ακόμα και 1-2 χρόνια ΠΡΙΝ την εμφάνιση της σε σχέση με τα παιδιά που παρέμειναν εμμέτρωπες (0.37 mm το χρόνο για τα παιδιά που κατέληξαν μύωπες σε σύγκριση με 0.14 mm το χρόνο για τα παιδιά που παρέμειναν εμμέτρωπες)! 

Αυτή η παρατήρηση είναι πολύ σημαντική σχετικά με τις ενέργειες πρόληψης της μυωπίας. Είναι προφανές ότι νέες κλινικές μελέτες χρειάζεται να εκπονηθούν ώστε να αξιολογήσουμε τις υπάρχουσες οπτικές παρεμβάσεις για τη διαχείριση της μυωπίας (όπως η ορθοκερατολογία) ΠΡΙΝ από την εμφάνιση της μυωπίας σε παιδιά που παρουσιάζουν σημαντική αύξηση του αξονικού μήκους του οφθαλμού τους!

*Rozema J, Dankert S, Iribarren R, Lanca C, Saw S-M. Axial growth and lens power loss at myopia onset in Singaporean children. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2019; 60:3091–3099. https://doi.org/10.1167/iovs.18-26247



11 Δεκεμβρίου 2020

Η σημασία της επιλογής των κατάλληλων φακών επαφής στην επιβράδυνση της εξέλιξης της μυωπίας σε παιδιά

Eίναι πια αποδεδειγμένο ότι ο οφθαλμός, μέσω ενός αυτόνομου μηχανισμού, χρησιμοποιεί την κατεύθυνση της αξονικής και περιφερικής αφεστίασης (defocus) για να προσδιορίσει πιθανή μυωπική ή υπερμετρωπική διαθλαστική κατάσταση και να την αντισταθμίζει ανάλογα, κατά τη διαδικασία της εμμετρωποίησης. Η οπτική πληροφορία στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή έχει, μάλιστα, σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη του οφθαλμού, λόγω της μεγαλύτερης έκτασής της και του μηχανισμού της χωρικής άθροισης (spatial summation) των αποκρίσεων πολυάριθμων φωτοϋποδοχέων.

Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι οι μυωπικοί οφθαλμοί παρουσιάζουν στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή μία ροπή προς σχετική περιφερική υπερμετρωπία εν συγκρίσει με την αξονική διάθλαση, με αποτέλεσμα οι συμβατικοί τρόποι διόρθωσης της μυωπίας (γυαλιά ή φακοί επαφής) να έχουν ως κατάληξη την «υπερδιόρθωση» της μυωπίας στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδή, γεγονός που μπορεί να διαταράξει τη διαδικασία της εμμετρωποίησης, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά στερούνται δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους.
Μάλιστα, δεκάδες πια κλινικές έρευνες έχουν καταλήξει ότι η μυωπία μπορεί να επιβραδυνθεί στα παιδιά όταν χρησιμοποιούμε είτε ορθοκερατολογικούς, είτε πολυεστιακούς φακούς επαφής (distance centered - κεντρική περιοχή διόρθωση για μακριά), που εξασφαλίζουν μυωπική εστίαση του φωτός στην περιφερεια του αμφιβληστροειδή.



Μια πρόσφατη δημοσίευση από τo BLINK Study Group* , παρουσίασε αποτελέσματα μετά από 3 χρόνια “θεραπείας” με πολυεστιακούς φακούς επαφής distance centered (με "high” ή “med” add) σε 292 παιδιά ηλικίας 7-11 ετών με μυωπία μεταξύ -0.75 και -5.00 D, δείχνοντας ότι επιτυγχάνεται μεγαλύτερη επιβράδυνση της μυωπίας, μέσα στα 3 έτη, στα παιδιά που χρησιμοποίησαν πολυεστιακούς ΦΕ με "high add" σε σύγκριση με αυτά που χρησιμοποίησαν ΦΕ με “med add". Πιο συγκεκριμένα, η αύξηση στη μυωπία ήταν −0.60 D για τα παιδιά με ΦΕ με "high add", −0.89 D με τους ΦΕ με “med add” και −1.05 D με τους συμβατικούς μονοεστιακούς ΦΕ. Η διαφορά στην εξέλιξη της μυωπίας μεταξύ των παιδιών με “med add” και “high add” ΦΕ ήταν 0.30 D (95% CI, 0.13-0.47). Αντίστοιχα,η αύξηση του αξονικού μήκους ήταν 0.42 mm για τα παιδιά με ΦΕ με "high add", 0.58 mm με τους ΦΕ με “med add", και 0.66 mm με τους συμβατικούς ΦΕ.

Αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την κατανόηση της κλινικής σημασίας των παρατηρούμενων διαφορών, τα αποτελέσματα και αυτής της έρευνας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο σημαντικότερος παράγοντας που διαταράσσει τη διαδικασία της εμμετρωποίησης κι επηρεάζει την εξέλιξη της μυωπίας στα παιδιά, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά στερούνται δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους, είναι η “ανομοιογένεια" στην αμφιβληστροειδική διαθλαστική εστίαση. Δεν είναι τυχαίο ότι η επιβράδυνσης της μυωπίας είναι μεγαλύτερη με την τεχνική της ορθοκερατολογίας που προκαλεί σημαντικότερη υποδιόρθωση της μυωπίας στην περιφέρεια.

Είναι σημαντικό, επομένως, όλοι μας να κατανοήσουμε τους παραπάνω οπτικούς μηχανισμούς εμμετρωποίησης και να δράσουμε προς όφελος των παιδιών που παρουσιάζουν μυωπία, ακόμα και σε αρχικά στάδια, προλαμβάνοντας την εξέλιξή της σε μια παθολογική κατάσταση, με την επιλογή "προϊόντων" που είναι διεθνώς ασφαλείς και αποδεδειγμένα επαρκείς.

_________
*Walline et al. Effect of High Add Power, Medium Add Power, or Single-Vision Contact Lenses on Myopia Progression in Children. JAMA. 2020;324(6):571-580. doi:10.1001/jama.2020.10834

2 Δεκεμβρίου 2020

Μυωπία στην παιδική ηλικία και η πιθανότητα απόκτησης παθολογικής μυωπίας

Eίναι προφανές ότι ως κοινωνία σαφώς δεν έχουμε ακόμη ευαισθητοποιηθεί για τις επιπλοκές που σχετίζονται με τη μυωπία και τις σοβαρές επιπτώσεις τους. Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμου με μυωπία γεννήθηκε μετά το 1970, αυτός ο πληθυσμός δεν έχει φτάσει ακόμη στην ηλικία των 50 ετών, όταν οι σχετικές επιπλοκές του αυξημένου αξονικού μήκους του οφθαλμού, όπως καταρράκτης, γλαύκωμα και μυωπική ωχροπάθεια, συνήθως αρχίζουν να εμφανίζονται. Είναι δυστυχώς αναμενόμενο τις επόμενες δεκαετίες η μυωπία να αποτελέσει τη μεγαλύτερη απειλή για την οφθαλμική υγεία.


Η αναγνώριση της μυωπίας ως ένα κρίσιμο πρόβλημα από τους επαγγελματίες περίθαλψης της όρασης είναι απλά η αρχή, αλλά χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι η αντιμετώπισή της αφορά πολλά περισσότερα από την απλή διόρθωσή της με γυαλιά, φακούς επαφής ή με διαθλαστική επέμβαση ! Αυτοί οι τρόποι διόρθωσης δεν σταματούν την εξέλιξη της μυωπίας και το αυξανόμενο ρίσκο άλλων παθήσεων, απλά προσφέρουν ευκρινή και λειτουργική όραση.

Το παρακάτω μοντέλο του Noel Brennan*, βασίζεται στα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στη σχετική δημοσίευση των Pärssinen και Kauppinen** και παρουσιάζει γραφικά την πιθανότητα κάποιος να αποκτήσει υψηλή μυωπία (<-5D) σε σχέση με την ηλικία που χρειάστηκε για πρώτη φορά γυαλιά για τη διόρθωση της μυωπίας του. 


Καταλαβαίνουμε ότι, αν και συνήθως έχουμε την τάση να περιμένουμε πιθανή εξέλιξη τη μυωπίας μέσα στο επόμενο διάστημα, για τα περισσότερα παιδιά που εμφάνισαν μυωπία στην ηλικία των 8-10 ετών, ο χρόνος δεν γυρνάει πίσω ! Όποια καθυστέρηση στην αντιμετώπιση της μυωπίας με τους τρόπους που σήμερα γνωρίζουμε ότι μπορούν σημαντικά να επιβραδύνουν την εξέλιξή της θα είναι επιβαρυντική: μην ξεχνάμε ότι κάθε μείωση κατά ΜΙΑ (1) διοπτρία στην εξέλιξη της μυωπίας μειώνει το ρίσκο για εμφάνιση μυωπικής ωχροπάθειας κατά περίπου 40%.***

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία, ενημερώστε τους γονείς των παιδιών σχετικά με τους νέους οπτικούς τρόπους αντιμετώπισης της μυωπίας τους.

_________________________

*Νοel Brennan. Why Every Myopic Child Needs To Be Treated. Review of myopia management. November 16, 2020

**Pärssinen O, Kauppinen M. Risk Factors for High Myopia: A 22-Year Follow-up Study from Childhood to Adulthood. Acta Ophthalmol 2019;97:510-8. 

***Bullimore MA, Brennan NA. Myopia Control: Why Each Diopter Matters. Optom Vis Sci 2019;96:463-5.

24 Σεπτεμβρίου 2020

Ophthalmic Optics, Contact Lenses and Visual Perception: an optometric approach (Επιμορφωτικό πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης)

Μετά την “αναβολή” των προκηρύξεων για νέους φοιτητές στο Διατμηματικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών (Μ.Π.Σ.) “Οπτική και Όραση” του Πανεπιστημίου Κρήτης (που λειτούργησε από το 2003 μέχρι το 2019) και στο Μ.Π.Σ. Τεχνικές Οπτομετρικού Ελέγχου στο Πανεπιστήμιο Δυτική Αττικής, υπάρχει εμφανώς έλλειψη οργανωμένης μεταπτυχιακής εκπαίδευσης ("δια βίου μάθησης”) στο αντικείμενο της οπτικής του οφθαλμού και της όρασης. 

Σε κάθε περίπτωση, εδώ και αρκετό διάστημα υπήρχε η σκέψη διαμόρφωσης μίας ευέλικτης και "συγκεντρωμένης" εκπαιδευτικής ενότητας μαθημάτων, που θα πραγματοποιούνταν μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας (webinars). Είναι κατανοητό, ότι μέσω της εξ' αποστάσεως εκπαίδευσης δεν είναι εφικτό να καλυφθούν όλα τα αντικείμενα επιστημονικού και κλινικού ενδιαφέροντος (και ειδικά το πρακτικό μέρος που απαιτεί δια ζώσης επικοινωνία), όσο και να έχουν εξελιχθεί οι διαδραστικές εφαρμογές του e-learning. 

Γι' αυτό το λόγο, και με βάση μία διδακτική εμπειρία περίπου 20 ετών σε μεταπτυχιακό επίπεδο στην Ελλάδα και στην Αγγλία, και τις καθημερινές απαιτήσεις γνώσης ενός κλινικού (eyecare practitioner) στην πρωταβάθμια περίθαλψη της όρασης, κατέληξα στη διαμόρφωση μίας ενότητας 20 διαλέξεων που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ευέλικτο πρόγραμμα “Δια Βίου Μάθησης”. Ο τίτλος “Ophthalmic Optics, Contact Lenses and Visual Perception: an optometric approach “ περιγράφει κατά κάποιον τρόπο τη συμμετοχή της προσωπικής εμπειρίας στη διαμόρφωση του προγράμματος.

Μπορείτε να κατεβάσετε αναλυτικά στοιχεία του προγράμματος εδώ. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διεξαγωγή του, θα ανακοινωθούν σύντομα.

__________________________

Course outline

It is evident that the quality of clinical service provided by an eye care practitioner is a function of his/her clinical skills and the provision of state-of-the-art instrumentation facilities and ophthalmic products. The pace of technological and scientific development is much faster today than it was 50 years ago. In the past, when an innovative idea was proposed by a scientist or clinician it was usually followed by a lengthy period of development before any direct application was attempted. This relatively long transitional period allowed widespread discussion of the idea before any practical application was attempted, so that any outcome could be smoothly integrated into clinical practice. In contrast, today’s academic and commercial pressures frequently force premature publication and exploitation of new ideas, methods and therapeutic interventions. Thus, the eye care practitioner, and especially the optometrist, should be equipped with basic knowledge about visual function and functional vision and have full understanding of cutting-edge technology to diagnose, evaluate and manage any refractive condition and decide on the interventions needed to optimise / rehabilitate visual performance. 

This course offers a range of basic and advanced knowledge on ophthalmic optics, contact lenses and new technologies for evaluating and correcting visual performance that can bridge the gap between scientific interpretations and patients’ needs, satisfaction and complaints, offering to the eye care practitioner an ongoing search for improved methods of diagnosis and rehabilitation. 

_________________________

Course presentations

1. Human visual perception and natural selection

2. Emmetropia and refractive error: demographics, aetiology, optics and aberrations 

3. Myopia march: a refractive error or a disease? 

4. Accommodative function: “errors” in focus, fluctuations and dynamics

5. Gaze, eye movements and fixation.

6. Wavelengths, colour perception and colour anomaly

7. Binocular vision: summation vs. rivalry

8. Evaluating visual performance: visual acuity, contrast sensitivity and beyond threshold

9. Ageing of the human eye: optics vs. perception

10. Presbyopia: why does it come so early in our life?

11. Correcting presbyopia: progressive power lenses

 

12. Contact lenses in 2020: where are we heading?

13. Optics of contact lenses: what should we know?

14. Correcting astigmatism with contact lenses: soft vs RGP

15. Fitting a presbyope with contact lenses: multifocals vs. monovision

16. Myopia control and its clinical importance: orthokeratology vs. extended DOF CLs

17. Fitting the irregular cornea with contact lenses: corneal vs. semi-scleral / scleral


18. Correcting refractive error and presbyopia with surgical techniques

19. Low vision patients: how to improve their visual experience 

20. Visual electrodiagnosis in retinal and post-retinal disease 









13 Αυγούστου 2020

Είναι επικίνδυνο το μπλε φως από λαμπτήρες LED και άλλες πηγές λευκού φωτός ;



Το "μπλε" φως χαρακτηρίζει γενικά ένα μέρος του ορατού φωτός κοντά στο υπεριώδες, που κυμαίνεται από 380 έως 500 nm, και έχει σχετικά υψηλή ενέργεια (η ενέργεια ενός φωτονίου είναι υψηλότερη όσο μικρότερο ειναι το μήκος κύματός του)  Το μπλε φως αναλύεται περαιτέρω σε μπλε-ιώδες φως (περίπου 380 έως 450 nm) και μπλε-τυρκουάζ φως (περίπου 450 έως 500 nm). Αυτός ο διαχωρισμός έγινε, χωρίς σημαντική τεκμηρίωση,  για να διαχωριστεί κάπως το "πιθανά επιβλαβές" (380-450) από το "αθώο" και "λειτουργικό" (450-500) μπλε φως. Και αυτό γιατί είναι καλά τεκμηριωμένο εδώ και δεκαετίες ότι κάποια έκθεση σε μπλε φως είναι απαραίτητη για την καλή υγεία (βιταμίνη D), ενώ ταυτόχρονα βοηθά στη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία του εγκεφάλου και αυξάνει αυξάνει την εγρήγορση και τη διάθεση. Επίσης, το μπλε φως είναι πολύ σημαντικό για τη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, που αποτελεί το βιολογικό ρολόι του ανθρώπινου οργανισμού, ρυθμίζοντας πολλές ζωτικές λειτουργίες και τον κύκλου του ύπνου ανάλογα την ημερήσια διακύμανση του φωτός. Η έκθεση στο μπλε φως κατά τις ώρες της ημέρας βοηθά στη διατήρηση ενός υγιούς κιρκάδιου ρυθμού. Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι γνωστό ότι διαταράσσεται από την έλλειψη μπλε φωτός κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά ίσως και να διαταράσσεται και από την έκθεση σε μπλε φως αργά το βράδυ (όταν διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα ή ενασχολούμενοι με τα social media σε έναν tablet ή υπολογιστή πριν από τον ύπνο), προκαλώντας ενδεχομένως άγρυπνες νύχτες και κούραση κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Το μπλε φως, λόγω της υψηλής σχετικά ενέργειάς του, τα τελευταία χρόνια ενοχοποιήθηκε με την πρόωρη εμφάνιση καταρράκτη, την αύξηση του ρίσκου εμφάνισης εκφυλίσεων στον αμφιβληστροειδή και με αυξημένη οπτική κόπωση (digital eyestrain)  λόγω της παρατεταμένης χρήσης οθονών υπολογιστών, tablets και κινητών που εκπέμπουν μπλε φως. Ως αποτέλεσμα, σχεδόν όλοι οι κατασκευαστές οφθαλμικών φακών εκμεταλλεύτηκαν τις παραπάνω θεωρητικές υποθέσεις και άμεσα κυκλοφόρησαν στην αγορά φακούς με αντιανακλαστικές επιστρώσεις που ανακλούν το φάσμα του “μπλε" (είτε μόνο το μπλε-ιώδες, είτε ακόμα μικρότερο σε εύρος φάσμα), υπερ-διαφημίζοντας τα οφέλη αυτών των φακών και τις βλαβερές συνέπειες του μπλε φωτός από τις ψηφιακές συσκευές και τους λαμπτήρες LED. 

Mέχρι πρόσφατα, αν και υπήρχαν ενδείξεις ότι το μπλε φως είναι τοξικό για τον αμφιβληστροειδή σε σημαντικές ποσότητες, δεν υπήρχαν ερευνητικά δεδομένα και κλινικά στοιχεία που να δείχνουν ότι η έκθεση στο "τεχνητού" μπλε φως των ψηφιακών συσκευών, είναι επιβλαβής και σχετίζεται με τα παραπάνω συμπτώματα και τις οφθαλμικές παθήσεις. 

Εξάλλου, το επίπεδο έκθεσης σε μπλε φως από τις οθόνες υπολογιστών με φωτισμό διόδου LED, και άλλες πηγές φωτισμού που χρησιμοποιούνται για οικιακό φωτισμό και φωτισμό γραφείου, είναι αρκετές τάξεις μεγέθους κάτω από το όριο που μπορεί να προκληθεί κάποια βλάβη και από τα επίπεδα έκθεσης στο φυσικό φως της ημέρας. Αυτό που είναι δύσκολο να αντιληφθούμε είναι ότι «δεν υπάρχουν ασφαλή μήκη κύματος, μόνο ασφαλείς ποσότητες».

Με τη βοήθεια ενός τηλε-φασματοφωτόμετρο μετρήθηκε η φασματική κατανομή του φωτός από οθόνες υπολογιστών και τηλεόρασης (καθοδικός σωλήνας, οθόνη πλάσματος, οργανικά LED και οθόνες με οπίσθιο φωτισμό από λαμπτήρες ψυχρής καθόδου και / ή LED),  από προβολείς για οικιακή χρήση (LED και λαμπτήρες φθορισμού) και αντικείμενα σε υπαίθριο ηλιόλουστο περιβάλλον. Τα φασματικά δεδομένα αναλύθηκαν για την αναλογία του μπλε φωτός και της φωτεινότητας. 

Είναι απαραίτητο να σημειωθεί ότι οι λαμπτήρες LED είχαν ενοχοποιηθεί λόγω του φάσματος εκπομπής τους (βλ. παρακάτω χαρακτηριστική εικόνα στα αριστερά), όπου σε σχέση με ένα λαμπτήρα βολφραμίου αλογόνου, παρουσιάζει μια κορύφωση στο μπλε-ιώδης (~450nm). Αυτή η κορυφή, όμως είναι παραπλανητική για δύο λόγους. Πρώτον, η πηγή LED θα φαινόταν πολύ πιο φωτεινή, επειδή τα LED έχουν πολύ μεγαλύτερη φωτεινή απόδοση (έξοδος φωτός ανά είσοδο ηλεκτρικής ισχύος) και επομένως είναι απαραίτητη η κανονικοποίηση ώστε οι δύο πηγές να εξισωθούν για τη φωτεινή ενέργεια. Δεύτερον, τα δεδομένα είναι για LED στο φως της ημέρας, το οποίο θα φαίνεται πολύ πιο μπλε από την πηγή πυρακτώσεως. Η εικόνα στα δεξιά δείχνει τα δεδομένα για μια ζεστή λευκή πηγή LED αντί για την πηγή σε φως ημέρας. Ενώ η μπλε κορυφή είναι ακόμα εμφανής, είναι πολύ λιγότερο έντονη. Κατά συνέπεια, η αναπαράσταση των διαφορών μεταξύ φωτεινών πηγών χρειάζεται πάντα να εξισώνεται για φωτεινότητα και χρώμα.



Τα αποτελέσματα της μελέτης (βλ. παρακάτω διάγραμμα) έδειξαν ότι οι λαμπτήρες LED δείχνουν ουσιαστικά τις ίδιες αναλογίες μπλε φωτός με τους λαμπτήρες φθορισμού, και ότι η ποσότητα του μπλε φωτός σε μια πηγή είναι ουσιαστικά ανεξάρτητη από την τεχνολογία της φωτεινής πηγής, αλλά σχετίζεται στενά με τη συσχετισμένη θερμοκρασία χρώματος.


Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν επίσης ως χρόνος (μέρες) για την επίτευξη του ορίου έκθεσης για ασφάλεια στην εργασία. Είναι προφανές, ότι στη χειρότερη περίπτωση, η ποσότητα μπλε φωτός από τις οθόνες είναι περίπου 140 φορές μικρότερη από αυτή σε εξωτερικό χώρο. Οι πηγές λευκού φωτός πρέπει να έχουν φωτεινότητα άνω των 10.000 cd/m2 για να υπερβούν τα όρια έκθεσης. Και αυτό συμβαίνει σε φυσιολογικές συνθήκες μόνο στις περιπτώσεις έκθεσης στον ήλιο. "Μετά τον ήλιο, η επόμενη υψηλότερη δόση μπλε φωτός που θα βιώσουν οι περισσότεροι ασθενείς είναι πιθανότερο όταν υποβληθούν σε οφθαλμολογική εξέταση”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Dain !


Επομένως, οι φακοί που «φιλτράρουν» ή ανακλούν, μέσω των αντιανακλαστικών επιστρώσεων, το μπλε φως, δεν προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία σε λαμπτήρες LED σε σχέση με άλλες μεθόδους φωτισμού οθόνης ή με φωτισμό φθορισμού και δεν υπάρχει κάποιος λόγος να προτείνονται για χρήση σε εσωτερικούς χώρους.

Αν κάποιος επιθυμεί να προστατευτεί από τις πιθανές βλαβερές συνέπειες του μπλε φωτός, ιδανικότερη λύση φαντάζει η χρήση κατάλληλων γυαλιών ηλίου, ανάλογα με τις καθημερινές του ανάγκες, σε εξωτερικούς χώρους. Μπορεί επίσης να εξετάσει τη χρήση φωτοχρωμικών φακών, οι οποίοι παρέχουν απρόσκοπτη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία και το μπλε φως υψηλής ενέργειας (φιλτράροντας όλα τα μήκη κύματος έως 425mm) τόσο σε εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς χώρους ενώ επίσης σκουραίνουν σε εξωτερικούς χώρους ανάλογα με την ένταση του φωτός, αυξάνοντας την άνεση και την ποιότητα της όρασης, μειώνοντας ταυτόχρονα και το θάμβο του έντονου φωτός. Ακόμα μια καλή λύση είναι η χρήση φακών από προηγμένα υλικά (UV420) που εξασφαλίζουν επίσης πλήρη προστασία από ακτινοβολία από χαμηλά μήκη κύματος και ευκρινέστερη όραση λόγω φιλτραρίσματος του (αφεστιασμένου στον αμφιβληστροειδή) μπλε φωτός.

Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν ασχολείται με τα ζητήματα των επιδράσεων του μπλε φωτός στον ύπνο και στην οπτική άνεση που αποτελούν επίσης αντικείμενο χρήσης φακών που «φιλτράρουν» το μπλε φως, αλλά πρόκειται για εντελώς ξεχωριστά φαινόμενα που χρήζουν περαιτέρω έρευνα.


*Dain SJ. The blue light dose from white light emitting diodes (LEDs) and other white light sources. Ophthalmic Physiol Opt 2020. https://doi.org/10.1111/opo.12713