Έγχρωμοι Φακοί Επαφής: ένα «αξεσουάρ» που κρύβει κινδύνους

Αναδημοσιεύω από το http://www.opticalhouse.gr/blog/

Οι έγχρωμοι (κοσμητικοί) φακοί επαφής (ΦΕ) αποτελούν την ιδανική λύση σε περιπτώσεις ανιριδίας, αλφισμού ή ετεροχρωμίας, όπου προσφέρουν και «θεραπευτική» χρήση. Ωστόσο, η διάθεσή τους για “δια-κοσμητική χρήση” είναι εντυπωσιακά δημοφιλής σε υγιείς οφθαλμούς, για την προσωρινή αλλαγή στο φυσικό χρώμα των ματιών.

Την τελευταία δεκαετία, η χρήση των έγχρωμων (ΦΕ) παρουσίασε μία αυξανόμενη τάση, ιδιαίτερα στη νεότερη γενιά. Οι κατασκευαστές, με συνεχή διαφήμιση και προώθηση, προσέλκυσαν τους νέους στην αγορά των κοσμητικών ΦΕ παρέχοντας εντυπωσιακά σχέδια, έντονους χρωματισμούς, ακόμα και λογότυπα ή φράσεις. Η εύκολη απόκτησή τους, ιδιαίτερα σε χώρες εκτός Ελλάδας, από κάθε είδους πωλητές (π.χ. internet, φαρμακεία, καταστήματα super-market και καλλυντικών), οι οποίοι δεν παρέχουν τις απαραίτητες συμβουλές για τη σωστή χρήση και συντήρησή τους, οδήγησε δυστυχώς σε αυξημένα κρούσματα οφθαλμικών επιπλοκών.

Πρόσφατες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών, όπως η ακανθαμοιβάδα, η ψευδομονάδα και ο σταφυλόκοκκος, εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα που κάνουν περιστασιακή χρήση ΦΕ και προμηθεύονται φακούς και υγρά καθαρισμού από το internet. Επιλέον αναφέρουν συχνά περιστατικά με συμπτώματα υποξίας κερατοειδούς, τραυματισμούς, μειωμένη ροή δακρύων, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε έντονο πόνο, φωτοφοβία, σοβαρή μικροβιακή κερατίτιδα και μειωμένη όραση. Όλα τα παραπάνω σχετίζονται άμεσα με την κακή χρήση των ΦΕ, καθώς οι χρήστες δε δίνουν έμφαση σε βασικούς κανόνες υγιεινής (πλύσιμο χεριών με σαπούνι, καθαριότητα θήκης, χρήση ειδικών υγρών καθαρισμού και όχι νερού, χρήση του ίδιου φακού για περισσότερες από τις προτεινόμενες μέρες).

Παρόλο που οι κίνδυνοι μολύνσεων από κακή χρήση είναι ίδιοι τόσο για τους έγχρωμους, όσο και για τους διάφανους ΦΕ που χρησιμοποιούνται για τη διόρθωση διαθλαστικών σφαλμάτων, τα άτομα που αγοράζουν ΦΕ από μή πιστοποιημένους προμηθευτές, στερούνται σωστής πληροφόρησης και εκπαίδευσης για ασφαλή χρήση. Επίσης τείνουν να επισκέπτονται σπανιότερα τον εφαρμοστή τους και δυστυχώς, αφότου έχουν ήδη εμφανίσει δυσάρεστα συμπτώματα και ενοχλήσεις. Η αναζήτηση συμβουλών-οδηγιών χρήσης και συντήρησης από το  διαδίκτυο, ή από φίλους και γνωστούς που ήδη φορούν ΦΕ, τις περισσότερες φορές οδηγεί σε ημιμάθεια και σε λανθασμένους χειρισμούς, με αποτέλεσμα την αύξηση του κινδύνου εμφάνισης επιπλοκών.

Καθώς οι έγχρωμοι ΦΕ αποτελούν ένα προϊόν που έρχεται σε άμεση επαφή με τα μάτια, δε θα πρέπει να αντιμετωπίζονται απερίσκεπτα ως ένα ακίνδυνο “αξεσουάρ”. Ακόμα και η προσωρινή–περιστασιακή τους χρήση, απαιτεί τον απαραίτητο έλεγχο και την σωστή επιλογή του κατάλληλου προϊόντος, από εξειδικευμένους εφαρμοστές ΠΡΙΝ από την αγορά τους έτσι ώστε να διασφαλισθεί η  άριστη οφθαλμική υγεία.

Για τους χρήστες ΦΕ θα πρέπει να δοθεί το ξεκάθαρο μήνυμα ότι η χρήση των ΦΕ δεν απαιτεί απλά τη βιαστική αγορά τους, από οποιονδήποτε τους διαθέτει. Ακόμα και οι κοσμητικοί που διατίθενται χωρίς διόρθωση είναι ιατρικά-φαρμακευτικά προϊόντα, αυστηρά ατομικής χρήσης και πρέπει να παρέχονται από επαγγελματίες που έχουν πλήρη γνώση του αντικειμένου. Η αγορά των ΦΕ από οποιονδήποτε άλλον προμηθευτή, πέραν των επαγγελματιών-εφαρμοστών, αποτελεί σαφή κίνδυνο προς όλους και κυρίως προς τους νεότερους χρήστες. Οι καταρτισμένοι οπτικοί και οπτομέτρες είναι υπεύθυνοι για την πλήρη ενημέρωση, την κατάλληλη εφαρμογή και τη σωστή καθοδήγηση όσον αφορά το χειρισμό των φακών. Επίσης είναι σε θέση να γνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν ανεπιθύμητες καταστάσεις που ενδεχομένως εμφανιστούν.

Στόχος των επαγγελματιών του χώρου είναι οι ευχαριστημένοι, υγιείς χρήστες, οι οποίοι θα είναι ικανοποιημένοι με το αποτέλεσμα (αισθητικό, θεραπευτικό ή διορθωτικό). Αυτό επιτυγχάνεται παρέχοντας την ευκαιρία για παρακολούθηση και επανεξέταση, και κατ’ επέκταση προλαμβάνοντας οποιαδήποτε απειλητική για την όραση επιπλοκή.

Μαρία Μητροπούλου MSc², Ελένη Πουλερέ MSc², Σωτήρης Πλαΐνης MSc, PhD, FBCLA^1,2

¹Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης (IVO), Πανεπιστήμιο Κρήτης (www.ivo.gr)

²Optical House, Ηράκλειο-Ρόδος (www.opticalhouse.gr)

New technologies and diagnostic tools in Optometry

Αντιγράφω από το Editorial του πιο πρόσφατου τεύχους στο Journal of Optometry


According to the European Council of Optometry and Optics (ECOO) Optometry is defined as ‘‘a health care profession that is autonomous educated and regulated (licensed/registered); Optometrists are primary health care practitioners of the eye and visual system who provide comprehensive eye and vision care, which includes refraction and dispensing, detection of disease in the eye, and the rehabilitation of conditions of the visual system’’.


It is evident that the quality of service provided by an optometric practice is a function of Optometrist’s clinical skills and the provision of state-of-the-art instrumentation facilities. The pace of technological and scientific develop- ment is much faster today than it was 50 years ago. In the past, when an innovative idea was proposed by a scientist or clinician it was usually followed by a lengthy period of development before any direct application was attempted. This relatively long transitional period allowed widespread discussion of the idea before any practical application was attempted, so that any outcome could be smoothly integrated into clinical practice. In contrast, today’s academic and commercial pressures frequently force premature publication and exploitation of new ideas, methods and therapeutic interventions. Thus, the optometrist should be equipped with cutting-edge technology to diagnose, evaluate and manage any ocular pathologies or approaches that promise to recover visual performance.


Keratoconus management and presbyopia treatment form the most characteristic examples, with a wide choice of surgical and non-surgical approaches available to help the patient. During the last 10-20 years, we have become witnesses of a multiplicity of new surgical procedures/technologies/materials that have been promoted to cease keratoconus progression or to correct presbyopia by restoring active accommodation. In order to assess the relative efficacy of each procedure and to establish the best treatment pattern among them, it is important to carry out comparative evaluations of visual performance using standardised behavioural tests, such as visual acuity and contrast sensitivity or other more elaborated psychophysical procedures. In addition, various objective computational techniques coupled with imaging of the eye have become a rapidly advancing field in ophthalmology, enhancing both clinical practice and research. They form a complementary way to assess visual performance since they provide a better insight by distinguishing optical changes (e.g. pupil diameter, lens movement, higher-order aberrations) to other neural/behavioural factors which may also influence ‘‘real-world’’ visual experience. Finally, ocular parameters, such as intraocular pressure, can nowadays be monitored by less invasive but precise techniques, which consider the potential influence of corneal biomechanical properties on its measurement.

The wide range of established new technologies for imaging the eye and assessing visual performance can bridge the gap between theoretical/scientific interpretations and patients’ needs, satisfaction and complaints, offering to the eye care practitioner an ongoing search for improved methods of rehabilitation and diagnosis. 

Sotiris Plainis MSc, PhD
University of Crete, Institute of Vision and Optics (IVO), Postal code: 71003, Heraklion, Crete, Greece 

Επιπτώσεις στην όραση από την υπεριώδη ακτινοβολία - Γυαλιά ηλίου

Ο ήλιος μας χαρίζει το ορατό φως (φωτόνια με μήκη κύματος μεταξύ 400 και 700nm) εμπλουτίζοντας τον οπτικό μας κόσμο και τις αισθητικές μας εμπειρίες, ενώ εκπέμπει και υπέρυθρη ακτινοβολία, υπεύθυνη για τη θερμότητα. Η ηλιακή ακτινοβολία περιέχει, όμως, την υπεριώδη ακτινοβολία (Ultraviolet-UV), η οποία διαχωρίζεται σε τρεις περιοχές στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα: την UVA (από 320 μέχρι 400 nm), την UVΒ (από 280 μέχρι 320 nm) και την UVC (από 100 μέχρι 280 nm), η οποία απορροφάται από την ατμόσφαιρα οπότε δεν φτάνει στην επιφάνεια  της γης.

Αν και οι κίνδυνοι από την έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία είναι αναγνωρισμένοι, οι τρόποι πρόληψης δεν επαρκούν για την οφθαλμική προστασία. Τα επίπεδα της οφθαλμικής έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία επηρεάζονται από παράγοντες όπως το υψόμετρο, η θέση και κατεύθυνση του ήλιου, οι αντανακλάσεις από τις γύρω επιφάνειες καθώς και τα ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά του κάθε προσώπου (σχήμα και χρώμα δέρματος, βλέφαρα, βλεφαρίδες). Φυσικοί μηχανισμοί όπως το κλείσιμο των βλεφάρων, η συστολή της κόρης σε συνθήκες έντονης ηλιοφάνειας αλλά και η ανατομία του προσώπου (φρύδια, βλέφαρα), περιορίζουν την ποσότητα του εισερχόμενου στα μάτια φωτός, προστατεύοντάς το ως ένα βαθμό από την ηλιακή ακτινοβολία. Υπο φυσιολογικές συνθήκες, προστασία παρέχουν και οι δομές του οφθαλμού (δακρυϊκή στιβάδα, υδατοειδές υγρό, κερατοειδής, κρυσταλλοειδής φακός, υαλώδες σώμα, χρωστική της ωχράς), καθώς «φιλτράρουν» φωτόνια μέσω της εκλεκτικής απορρόφησης, αποτρέποντας έτσι τη θερμική βλάβη του αμφιβληστροειδή.

Στον κερατοειδή, που αποτελεί την πρόσθια κι επομένως και την πιο εκτεθειμένη επιφάνεια του οφθαλμού, προσπίπτει (και σχεδόν απορροφάται) περίπου το 2-15% της UVB ακτινοβολίας, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πλήθος παθολογικών καταστάσεων σε βάθος χρόνου (φλεγμονή του κερατοειδή, φωτο-κερατίτιδα, φωτο-επιπεφυκίτιδα, στεάτια και πτερύγια). Στον κρυσταλλοειδή φακό προσπίπτει ένα μικρό ποσοστό (2-4%) της UVB και περίπου το 40-60% της UVΑ ακτινοβολίας, επιταχύνοντας την εμφάνιση του καταρράκτη, πάθηση που μειώνει σημαντικά την όραση του ασθενή και χρίζει χειρουργικής επέμβασης για την αφαίρεσή του. Μικρότερο ποσοστό της UVA ακτινοβολίας φτάνει στον αμφιβληστροειδή, τον φωτοευαίσθητο χτώνα του οφθαλμού, αλλά αυτό ίσως είναι επώδυνο σε βάθος χρόνου σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες που δείχνουν ότι η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο αποτελεί έναν από τους βασικούς αιτιολογικούς παράγοντες της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς, της κυριότερης αιτίας τύφλωσης στο Δυτικο-Ευρωπαϊκό κόσμο.

Είναι προφανές ότι για την πλήρη προστασία του οφθαλμού είναι απαραίτητη η χρήση γυαλιών ηλίου με κατάλληλους απορροφητικούς φακούς που φιλτράρουν το 99-100 % της υπεριώδους ακτινοβολίας UV-A και UV-B και φέρουν πιστοποίηση από την ευρωπαϊκή κοινότητα (CE mark). Δυστυχώς, στην αγορά κυκλοφορούν μη-πιστοποιημένα γυαλιά ηλίου (εκτιμάται ότι αποτελούν το 50-60% των γυαλιών που εισάγονται στην Ελλάδα) που όχι μόνον δεν παρέχουν την απαιτούμενη προστασία, καθώς περιορίζουν μεγάλο ποσοστό του ορατού φάσματος αλλά όχι του υπεριώδους, αλλά αντιθέτως παρουσιάζουν οπτικές παραμορφώσεις και ατέλειες που επηρεάζουν την ευκρίνεια της όρασης και αλλοιώνουν τη χρωματική αντίληψη.

Για όσους έχουν έντονη φωτοφοβία, οδηγούν ή ασχολούνται με αθλήματα, πρόσθετη προστασία προσφέρουν τα γυαλιά ηλίου με με επιστρώσεις και πολωτικά φίλτρα που περιορίζουν στο ελάχιστο την ένταση της ανακλώμενης (από τη θάλασσα, το χιόνι ή την άσφαλτο του δρόμου) ηλιακής ακτινοβολίας. Ξεκούραση επίσης προσφέρουν τα γυαλιά ηλίου με φωτοχρωμικότητα, τα οποία παρέχουν αρκετή σκουρότητα σε φυσιολογικές συνθήκες φωτισμού και μεγαλύτερη σκουρότητα στην έντονη ηλιοφάνεια.

Εκτός απο την άμεση έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, εξίσου επικίνδυνη είναι η έμμεση έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία από το σκεδαζόμενο απο τα σύννεφα ή ανακλώμενο από το έδαφος ή τη θάλασσα φώς. Για το λόγο αυτό, ιδιαίτερα σημαντικό στα γυαλιά ηλίου, εκτός απο το υλικό κατασκευής του σκελετού (υποαλλεργικά, άφθαρτα, απο ανθρακονήματα ή τιτάνιο) είναι και ο σχεδιασμός τους. Η καμπυλότητα του σκελετού, θα πρέπει να ακολουθεί τις γραμμές του προσώπου ώστε να προστατεύει απο την άμεση (πλαϊνό και πάνω μέρος) ή την περιφερικά εισερχόμενη ακτινοβολία (ακτίνες ανακλώμενες από έδαφος/θάλασσα). Γυαλιά ηλίου με επίπεδη επιφάνεια, αφήνουν πρόσβαση σε ακτίνες φωτός, ικανές να προκαλέσουν οφθαλμικά προβλήματα, τα οποία μάλιστα παρουσιάζονται κυρίως στο ρινικό μέρος του κερατοειδή και του φακού. Για τους χρήστες γυαλιών ηλίου με υψηλή μυωπία, υπερμετρωπία ή αστιγματισμό, οι οποίοι συνήθως περιορίζονται στην επιλογή σκελετού, συστήνεται η χρήση φακών επαφής (με UV φίλτρα) σε συνδυασμό με γυαλιά ηλίου για ακόμη μεγαλύτερη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Τα τελευταία χρόνια, λόγω των δυσμενών κλιματικών αλλαγών, υπάρχουν ισχυρές επιδημιολογικές και πειραματικές ενδείξεις ότι η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για φλεγμονώδεις και κακοήθεις παθήσεις. Επίσης, η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (ακόμα και έμμεση) έχει συνδεθεί με ηλικιακές παθήσεις όπως ο καταρράκτης ή η εκφύλιση της ωχράς. Καθώς το 80% της απορρόφησης σε υπεριώδη ακτινοβολία συμβαίνει πριν από την συμπλήρωση του 18ου ηλικιακού έτους, είναι απαραίτητη η προστασία των οφθαλμών σε νεαρές ηλικίες και ιδιαίτερα σε παιδιά μικρότερα των 10 ετών, λόγω του αυξημένου μεγέθους της οφθαλμικής κόρης.

Καθώς η ανάγκη για προστασία απο την υπεριώδη ακτινοβολία είναι επιτακτική και η ενημερώσή μας σχετικά ανεπαρκής, λεπτομερείς οδηγίες, στοχευμένες σε κάθε περιοχή και εποχή του χρόνου θα πρέπει να δίνονται απο τους ειδικούς. Σε αντίθεση με το δέρμα μας το οποίο εκτίθεται κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες, τα μάτια μας είναι εκτεθειμένα στην ηλιακή ακτινοβολία καθόλη τη διάρκεια του έτους! Προσοχή θα πρέπει να δίνεται τις ώρες που ο ήλιος δύει ή ανατέλλει καθώς τότε σχηματίζει μικρότερες γωνίες με τη βλεμματική μας θέση, οπότε δεχόμαστε τη μέγιστη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Τα πιστοποιημένα γυαλιά ηλίου καλής ποιότητας και σωστού σχεδισμού, εκτός απο αξεσουάρ μόδας είναι ένας αποτελεσματικός και άμεσος τρόπος προστασίας των οφθαλμών απο τις επιβλαβείς συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας.

Σωτήρης Πλαΐνης, MSc, PhD^1,2, Ελένη Πουλερέ, MSc², Ορέστης Λουκαΐδης, MSc²

¹Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης (IVO), Πανεπιστήμιο Κρήτης (www.ivo.gr)

²Optical House, Ηράκλειο-Ρόδος (www.opticalhouse.gr)

Letter in Science: Support for Greece

Πρώτη φορά αντιγράφω πλήρως ένα άρθρο, αλλά νομίζω ότι είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος μιας επικείμενης κατάρρευσης της έρευνας στην Ελλάδα με τη φυγή των ερευνητών προς άλλες πολιτείες.....

____________________

Support for Greece

The Greek society and its institutions are going through very difficult times, emanating from several years of severe economic crisis. The gross national product of Greece decreased by almost 7% last year alone, and the unemployment rate exceeded 20%. Meanwhile, fiscal cutbacks threaten the survival of Greece's best centers of creative potential. A recent commentary in Physics Today (1) points out that funds are potentially available and can be used to remedy some of the above problems. Such funds, named structural funds, derive from “value-added” (sales) taxes throughout the European Union (EU) and are to be used to support the development of the poorer member-areas of the Union. Greece is entitled, annually, to a fraction of these European structural funds. For several years, Greece has used a sizable fraction of these funds to cover its research and technology budget. The disbursement of these funds requires actions from both sides, the EU and Greece. In the past 2 years, for various reasons, these actions did not come to fruition, resulting in the current crisis of Greek initiatives in education, research, and technology. This is halting the prospects of weathering the current crisis.

With these points in mind, 22 internationally renowned leaders in various fields of science and technology (2) have drafted and signed a petition addressed to Martin Schulz, President of the European Parliament; Herman Van Rompuy, President of the European Council; and José Manuel Durão Barroso, President of the EU Commission. The signatories of this petition sincerely hope that scientists and science policy leaders will take these issues seriously and will take whatever steps are in their power to address them. The petition follows:

Now is the time for European leaders to secure the survival and future development of Greece's most competitive scientific and technological institutions by reinitiating these measures. To succeed, the following items need to be implemented. (i) For short-term benefits, release a substantial part of the EU structural funds that are available to Greece, to be used by innovative Greek programs in science and technology. (ii) For long-term benefits, also use these funds to initiate a broad program promoting the close cooperation of major European research and technology centers with Greek clusters of excellence. (iii) Ensure the continued support of Greek participation in major European institutions, such as the European Molecular Biology Laboratory. (iv) Initiate a program to establish new joint EU-Greek institutions of excellence, focusing on scientific areas where Greece already has a strong presence in the European landscape and which could be crucial to Greece's further technological development.

Greece is in the midst of a prolonged and deep economic recession that has already changed dramatically the lives of its citizens and threatens the very existence of its structures necessary for future recovery. To regain its forward momentum, keep alive its competitive institutions, and implement its huge reform agenda, Greece needs our help. We are confident that Greece, which has contributed enormously to European culture, can do what is called for to create a brighter future. To succeed in this difficult task, special emphasis should be given among other things to science and technology, areas in which Greece possesses particularly strong institutions and human potential. By utilizing existing structural funds, and by promoting close cooperation between major European science and technology centers and existing Greek clusters of excellence, Greece can be enabled to sustain its scientific structures, build up its own technological future, and secure a competitive economy in the long run.

1. Harald zur Hausen

1. Science 25 May 2012: 
   Vol. 336 no. 6084 pp. 978-979 
   DOI: 10.1126/science.336.6084.978

XI Aegean Summer School in Visual Optics

Όπως κάθε χρόνο από το 2002, έτσι και φέτος το Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης διοργανώνει το Θερινό Σχολείο στην Οπτική της Όρασης. Το ΧΙ Aegean Summer School in Visual Optics θα πραγματοποιηθεί από τις 26 έως τις 28 Ιουνίου 2012 στο Ρέθυμνο, στο ξενοδοχείο Aquilla Rithymna Beach.

Το πρόγραμμα του φετινού 3ήμερου Θερινού Σχολείου αποτελείται για μία ακόμη φορά από ομιλίες που θα καλύψουν την πρόσφατη εφαρμοσμένη έρευνα στην Οπτική της Όρασης ενώ παράλληλα θα εστιάσει στον κερατόκωνο και τη διαχείρισή του με τη χρήση Φακών Επαφής και επεμβατικών τεχνικών (Cross linking, keratoplasty etc). Με σκοπό την αρτιότερη παρουσίαση των μη-επεμβατικών τεχνικών θα οργανωθούν εξειδικευμένα workshops (για περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων) στην Εφαρμογή ΦΕ στον κερατόκωνο.


Για περισσότερες πληροφορίες και το επικαιροποιημένο πρόγραμμα επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Σχολείου; 
www.ivo.gr/summerschool

Προσκεκλημένοι ομιλητές του φετινού Θερινού Σχολείου θα είναι οι:

WN Charman, PhD, DSc

Marguerite McDonald, MD

Steve Klyce, PhD

Shehzad Naroo, OD, PhD

Jacinto Santodomingo, OD, PhD

Halina Mańczak, MD, PhD

Vassilis Fotinakis, MSc

Σύνδρομο κοπιωπίας της Όρασης λόγω χρήσης υπολογιστή και άλλων διαδραστικών συσκευών

Οι σύγχρονες διαδραστικές συσκευές, όπως ο υπολογιστής τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα (Smart phones) και τα tabloids, έχουν εισβάλει σε σημαντικό ρόλο στην ζωή των περισσότερων ανθρώπων. Έρευνες στις ΗΠΑ το 2007 υπολόγισαν ότι κατά τη διάρκεια της ημέρας περίπου 55 εκατομμύρια ενήλικες, 52 εκατομμύρια μαθητές και 15 εκατομμύρια άτομα ηλικίας άνω των 65 χρόνων χρησιμοποιούν υπολογιστή. Παράλληλα έχει εκτιμηθεί ότι στις ΗΠΑ το 75% όλων των εργασιών το 2000 απαιτούσαν σε κάποιο βαθμό τη χρήση του, ενώ το 55% των νοικοκυριών είχαν τουλάχιστον έναν υπολογιστή!

Καθώς τα επίπεδα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας από τις οθόνες είναι χαμηλά, είναι αναμενόμενο να μην υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να ενοχοποιούν την ακτινοβολία. Τα συμπτώματα από τη χρήση του υπολογιστή αυξάνονται με τις ώρες ενασχόλησης, αλλά είναι συνήθως προσωρινά και δεν επηρεάζουν τη μακροχρόνια υγεια των ματιών. Αν και συνήθως υποχωρούν με την παύση της εργασίας στον υπολογιστή, υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι ενοχλήσεις και τα προβλήματα θολής όρασης και διπλωπίας παραμένουν και συχνά χειροτερεύουν αν δεν αντιμετωπιστούν τα οπτικά αίτια του προβλήματος. Έρευνες των οπτομετρών στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι 12.5% και το 9.0% των ασθενών τους, αντίστοιχα, εξετάζονται κυρίως λόγω των οπτικών προβλημάτων που συνδέονται με τη χρήση υπολογιστή.

Τα συμπτώματα κοπιωπίας της όρασης προέρχονται κυρίως από προβλήματα στη διόφθαλμη όραση (συνεργασία των δύο οφθαλμών), στην προσαρμογή του οφθαλμού (αύξηση της διοπτρικής ισχύος του οφθαλμού για την καθαρή εστίαση κοντινών αντικειμένων), στην ανεπαρκή διαθλαστική διόρθωση και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τα δάκρυα και οδηγούν σε ξηροφθαλμία. Πολλά άτομα παρουσιάζουν οριακές διαταραχές στην όραση που δεν προκαλούν συμπτώματα όταν εκτελούνται λιγότερο απαιτητικές εργασίες, αλλά επιτείνονται όταν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές. Για παράδειγμα, η κακή στάση του σώματος (κι επομένως της κεφαλής και των οφθαλμών) ή η λανθασμένη κλίση της οθόνης, εκτός από πιθανά προβλήματα στον αυχένα και στη μέση, μειώνουν το κόντραστ (αντίθεση φωτεινότητας) των γραμμάτων, που προβάλλονται ήδη με σχετικά χαμηλή ευκρίνεια στις περισσότερες διαδραστικές συσκευές. Η τοποθέτηση της οθόνης του υπολογιστή σε ακατάλληλη θέση (π.χ. δίπλα σε παράθυρο με έντονη ηλιοφάνεια) επίσης μειώνει την αντίθεση των γραμμάτων λόγω ανακλάσεων του φωτός, προκαλώντας ταυτόχρονα θάμβος. Έχει αποδειχθεί ότι η χρήση γυαλιών με αντι-ανακλαστικές επιστρώσεις ή με ειδικά φίλτρα βελτιώνει την ταχύτητα και ευκολία ανάγνωσης κειμένων.

Έντονα συμπτώματα ασθενωπίας εμφανίζονται, επίσης, από την ανεπαρκή διαθλαστική διόρθωση, κυρίως του αστιγματισμού σε νεαρά άτομα, αλλά και της πρεσβυωπίας σε άτομα ηλικίας > 40 ετών. Είναι γνωστό ότι στους πρεσβύωπες η χρήση γυαλιών για κοντά ή μακριά δεν εξασφαλίζει ευκρινή όραση για ενδιάμεσες αποστάσεις. Η χρήση λανθασμένης, για την απόσταση, διόρθωσης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που ο φωτισμός είναι χαμηλός, δυσχεραίνει απλές καθημερινές δραστηριότητες (κινητά τηλέφωνα, ψηφιακές οθόνες) και οδηγεί στην αύξηση των συμττωμάτων κοπιωπίας.

Για τους χρήστες ηλεκτρονικών οθονών, επαγγελματίες ή μή, η συνήθης διαδικασία διαθλαστικού ελέγχου για μακριά και κοντά δεν είναι επαρκής. Ο οπτομέτρης / οφθαλμίατρος θα πρέπει να ενημερώνεται για τις συνήθεις δραστηριότητες, για το πλήθος και τον τύπο των ηλεκτρονικών οθονών που χρησιμοποιούνται, για την εργονομία του χώρου χειρισμού κάθε οθόνης, καθώς και για τυχον οπτικά συμπτώματα που σχετίζονται με τη χρήση των συσκευών αυτών. Με τη σωστή ενημέρωση του εξεταστή, πραγματοποιούνται οι κατάλληλες διαδικασίες ελέγχου στον καθορισμό της διόρθωσης, ανάλογα με τις οπτικές ανάγκες του κάθε ατόμου συνεκτιμώντας την απόσταση εργασίας και τη συνήθη βλεμματική του θέση. Δεν είναι σπάνιο να προτείνονται συνδυαστικές λύσεις για την ευκρινή και άνετη διεκπεραίωση των καθημερινών δραστηριοτήτων των χρηστών (π.χ. πολυεστιακά γυαλιά, χρήση διαφορετικού ζεύγους γυαλιών για απόσταση υπολογιστή, φακοί προηγμένης τεχνολογίας που συνδυάζουν ευρύ κοντινό πεδίο και καλή όραση στις ενδιάμεσες αποστάσεις).

Η κόπωση στον υπολογιστή είναι πιο έντονη για τους χρήστες φακών επαφής. Εκτός από τη μείωση της ακούσιας συχνότητας βλεφαρισμού, κατά την προσήλωση στην οθόνη, που δημιουργεί συμπτώματα ξηροφθαλμίας, συνήθως οι φακοί επαφής δεν συμπεριλαμβάνουν τη διόρθωση του αστιγματισμού, γεγονός που επιτείνει όποια συμπτώματα. Η χρήση τορικών φακών επαφής από προηγμένα υλικά αποτελεί την ιδανική λύση σε αυτές τις περιπτώσεις.

Καθώς στη σύγχρονη κοινωνία, η παρουσία ηλεκτρονικών οθονών στο εργασιακό περιβάλλον, στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία αυξάνεται ραγδαία, το σύνδρομο κοπιωπίας της όρασης θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί τους χρήστες δυσχεραίνοντας την ευκρίνεια και την άνεση στις καθημερινές τους ασχολίες, μειώνοντας συνεπώς την παραγωγικότητά τους. Η σωστή ενημέρωση, η συνεργασία με τους ειδικούς και η διαφοροποίηση τόσο των χρόνιων συνηθειών, όσο και τρόπων εξέτασης μπορούν να συμβάλλουν στην ικανοποίηση των «νέων οπτικών απαιτήσεων» που δημιουργούνται απο την πολύωρη χρήση των ηλεκτρονικών οθονών.

Ορέστης Λουκαΐδης, MSc², Ελένη Πουλερέ, MSc², Σωτήρης Πλαΐνης, MSc, PhD^1,2

¹Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης (IVO), Πανεπιστήμιο Κρήτης (www.ivo.gr)

²Optical House, Ηράκλειο-Ρόδος (www.opticalhouse.gr)

EAOO annual meeting, Dublin 2012

The European Academy of Optometry and Optics (EAOO) has published the programme for its next conference in Dublin, set to take place from 20-22 April 2012.

The conference, taking place at the Croke Park Conference Centre, from 20-22 April 2012, will bring together key decision-makers, influencers, educators, researchers and students from across Europe. Delegates will be able to discuss and share the latest research and best-practice relating to optics, optometry and vision sciences.

Dublin 2012 will feature keynote lectures from Professor Pablo Artal (University of Murcia, Spain) on adaptive optics with a focus on new research; and Dr Kathryn Saunders (University

of Ulster, UK) on clinical practice in relation to paediatric care.

The programme includes:
workshops at the Dublin Institute of Technology, including checking and dispensing prisms; slit lamp ophthalmoscopy; and detection and management of lid margin disease
discussion forums, including integrating optometry into primary care; creating uniformity and high level scope of optometric practice in the US; and optometry in the Netherlands
case studies, including 3-D optic nerve head interpretations; contact lens fitting; and personalisation
academic and research sessions, including myopia onset prediction in school children; the relationship between optical factors on accommodative responses in children with Down’s syndrome; and factors associated with adjustment to visual lossmembers’ only Special Interest Group (SIG) sessions and over 70 poster presentations.

Certificates of attendance will be awarded to all delegates and may be used as evidence in local continuing professional development schemes (CPD/CET).

The full programme and booking details can be found at www.eaoo.info/dublin