Αντιμετώπιση της μυωπίας: oφείλουμε να διαχωρίσουμε την επιστήμη από την άγνοια !

Ο Ιπποκράτης, ο «πατέρας» της Ιατρικής, πριν από 2000+ χρόνια αναφέρει ότι «η αληθινή γνώση και η απλή γνώμη είναι δύο διαφορετικά πράγματα μεταξύ τους, το ένα γεννάει την επιστήμη, το άλλο την άγνοια»

Με άλλο λόγια ο Ιπποκράτης δηλώνει, ότι αν κάποιος προτείνει μια καινούρια αγωγή ή θεραπεία τότε οπωσδήποτε πρέπει να βασιστούμε στην επιστήμη για να συμπεράνουμε αν αυτή είναι αποτελεσματική, από το να στηριχθούμε σε προσωπικές απόψεις και εικασίες. Η επιστήμη χρησιμοποιεί πειράματα, παρατηρήσεις, δοκιμασίες, επιχειρήματα και πολλές συζητήσεις μέχρι να καταλήξει σε αντικειμενικά συμπεράσματα. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση η επιστήμη συνεχίζει να διερευνά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα μήπως και τα πρώτα συμπέρασματα ήταν ανεπαρκή ή λανθασμένα. Σε αντίθεση, οι προσωπικές απόψεις είναι υποκειμενικές και αντιφατικές, ενώ οποιοσδήποτε έχει τις απαραίτητες διασυνδέσεις ή επιρροή λόγω θέσης έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να προωθήσει τη γνώμη του, ανεξάρτητα αν αυτή είναι σωστή ή λανθασμένη. Ιδιαίτερα σήμερα, που η πρόσβαση στο διαδίκτυο αποτελεί την άμεση και γρήγορη διέξοδο, είναι πολύ πιθανό οι πληροφορίες που εύκολα ξετρυπώνουμε από ιστοσελίδες «ενημέρωσης» να αποτελούν σχόλια και απόψεις χωρίς αποδεικτικά (επιστημονικά) στοιχεία.

Η ιατρική πράξη, μετά από 2 αιώνες εξέλιξης της κλινικής και στατιστικής έρευνας, οφείλει να στηρίζεται στη γνώση. Σήμερα, όμως, παράλληλα με την ιατρική υπάρχει μία πληθώρα εναλλακτικών και «συμπληρωματικών» θεραπειών (εναλλακτική ιατρική) οι οποίες βασίζονται σε μηχανισμούς που είναι βιολογικά αληθοφανείς, αλλά συνήθως εκτός των ορίων που θέτει η συμβατική ιατρική. Η δημοτικότητα τέτοιων θεραπειών αυξάνεται ταχέως και σήμερα εκτιμάται ότι η ετήσια παγκόσμια δαπάνη για όλες τις θεραπείες εναλλακτικής ιατρικής είναι περίπου 40 δισ. ευρώ, καθιστώντας την ταχύτερα αναπτυσσόμενη περιοχή σε ιατρικές δαπάνες.

Ενδεχομένως η εναλλακτική ιατρική να αποτελεί ένα τέχνασμα, ίσως όμως και να είναι συντριπτικά αποτελεσματική. Σκοπός αυτής της ανάρτησης δεν είναι η τοποθέτηση για την εναλλακτική ιατρική, αλλά η αναθεώρηση της πιο χαρακτηριστικής περίπτωσης εναλλακτικής θεραπείας για την «αντιμετώπιση» της μυωπίας, της μεθόδου Bates που αναπτύχθηκε απο τον οφθαλμίατρο William Bates πριν από έναν αιώνα.

O Bates, στο best-seller βιβλίο του «Τέλεια όραση χωρίς γυαλιά» (Perfect sight without glasses, 1920), απέδωσε σχεδόν όλα τα προβλήματα όρασης (συμπεριλαμβανομένου της μυωπίας) στη συνεχή κόπωση των οφθαλμών και θεώρησε ότι η χρήση των γυαλιών είναι ζημιογόνος. Η μέθοδος Bates περιλαμβάνει έκθεση των ματιών στον ήλιο ή σε έντονο φως, κάλυψη των οφθαλμών με τις παλάμες των χεριών, χαλάρωση, και εκκρεμοειδής κίνηση του κεφαλιού κατά την προσήλωση ενός στόχου! Καμία από αυτές τις τεχνικές δεν φαίνεται να έχει οποιοδήποτε επιστημονική βάση για την αντιμετώπιση της μυωπίας. Για παράδειγμα, αν και πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ο αυξημένος χρόνος σε εξωτερικούς χώρους μειώνει την εξέλιξη της μυωπίας στα παιδιά, η μέθοδος «ηλιοθεραπείας» του Bates προτείνει απευθείας θέαση του ήλιου (που σήμερα είναι γνωστό ότι προκαλεί ηλιακή αμφιβληστροειδοπάθεια). Αργότερα βέβαια ο Bates άλλαξε τις “οδηγίες” επιτρέποντας το άμεσο ηλιακό φως μόνο στο «λευκό του ματιού» (τον σκληρό), μετέπειτα την έκθεση στο ηλιακό φως με κλειστά βλέφαρα, ενώ καινούρια βιβλία παρέλειψαν τελείως αυτό το τμήμα της μεθόδου Bates! Από τη στιγμή που τα ποσοστά εμφάνισης της μυωπίας αυξάνονται στον πληθυσμό δεν είναι περίεργο ότι όλο και περισσότερες ανάλογες «θεραπείες» για την αντιμετώπιση της μυωπίας εμφανίζονται στο διαδίκτυο. Ορισμένες από αυτές περιλαμβάνουν ειδικές βιταμίνες, έλαια ψαριών, αιθέρια έλαια, βότανα ακόμα και βελονισμό! Αν και καμία από τις παραπάνω δεν έχει ερευνητικά ελεγχθεί για την αποτελεσματικότητα της αρκετοί που τις έχουν δοκιμάσει αναφέρουν ότι βελτιώνεται η όρασή τους (αρκεί να διαβάσετε τα σχόλια των αναγνωστών των σχετικών βιβλίων σε διάφορες ιστοσελίδες όπως της Amazon).

Φαινόμενο Placebo και νευρωνικοί μηχανισμοί

Κάποιος επομένως θα διερετωθεί για το ποια είναι τα αίτια βελτίωσης στην όραση που αναφέρουν τα άτομα που χρησιμοποιούν αυτές τις μεθόδους. Θα μπορούσε να οφείλονται εν μέρει στο φαινόμενο placebo: στην παρατήρηση ότι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες έχουν δείξει σημαντική βελτίωση στην οπτική οξύτητα και τα συμπτώματά της μυωπίας με χρήση εικονικού φαρμάκου ή με «θεραπεία» με γυαλιά χωρίς βαθμούς ή «χάπια ζάχαρης». Δεδομένου ότι η επίπτωση με placebo φαίνεται να είναι μεγαλύτερη όσο πιο “εντατική” είναι η θεραπεία (π.χ. τεσσάρα χάπια ζάχαρης placebo την ημέρα είναι πιο αποτελεσματικά από δύο για την εξάλειψη γαστρικών ελκών, ενώ ενέσεις με αλατισμένο νερό είναι μια πιο αποτελεσματική θεραπεία για τον πόνο από τα χάπια ζάχαρης), ίσως η μέθοδος που προτείνει τις πιο έντονες ασκήσεις των ματιών να παρέχει το μεγαλύτερο φαινόμενο placebo! Μέρος της οποιαδήποτε βελτίωσης μπορεί να είναι απλά η απομνημόνευση, στο ότι οι περισσότερες από τις μεθόδου Bates περιλαμβάνουν πίνακες με γράμματα με τους οποίους οι χρήστες παρακολουθούν την οπτική τους οξύτητα και με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, κάποια εκμάθηση των γραμμάτων είναι πολύ πιθανή.

Ωστόσο, οι πιο πιθανές αιτίες βελτίωσης στην όραση βασίζονται σε νευρωνικούς μηχανισμούς που προκαλούν (βραχυπρόθεσμη) προσαρμογή στη θόλωση (blur adaptation) και σε (μακροπρόθεσμες) αντιληπτικές διαδικασίες εκμάθησης (perceptual learning), ειδικά αν οι θεραπείες εμπλέκουν δοκιμασίες όρασης. Και τα δύο θέματα διερευνήθηκαν πρόσφατα σε μελέτες στο Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης.

Είναι γνωστό ότι η ξαφνική θόλωση (που συμβαίνει όταν για παράδειγμα αφαιρούμε τα γυαλιά μυωπίας ή πρεσβυωπίας), θα προκαλέσει την ενεργοποίηση νευρωνικών μηχανισμών προσαρμογής που θα βελτιώσουν την οπτική οξύτητα (την ευκρίνεια), πιθανόν αυξάνοντας την ευαισθησία σε υψηλές χωρικες συχνότητες (υψηλή ευκρίνεια) και μειώνοντας την ευαισθησία στις χαμηλές χωρικές συχνότητες. Η βελτίωση στην οξύτητα είναι περίπου μία με δύο γραμμές, και είναι συνήθως μεγαλύτερη στους μύωπες και ενδεχομένως στους υψηλούς μύωπες (Poulere et al., 2013). Η διαδικασία προσαρμογής είναι βραχείας διάρκειας και ολοκληρώνεται σε λιγότερο από 10 λεπτά! Μακροπρόθεσμες βελτιώσεις είναι πιθανόν επίσης να συμβούν μέσω διαδικασιών αντιληπτικής μάθησης (ενισχύοντας τη διαδικασία της προσαρμογής στη θόλωση), η οποία έχει αποδειχθεί ότι οδηγεί σε βελτιώσεις στην όραση σε αμβλύωπες και στο «καλό μάτι» των ασθενών με σοβαρή δυσλειτουργία στον άλλο οφθαλμό (Giannakopoulou et al., 2013). Επίσης έχουν παρατηρηθεί βελτιώσεις στην οπτική οξύτητα σε νέους πρεσβύωπες σε τέτοιο βαθμό όπου τα γυαλιά ανάγνωσης δεν ήταν αναγκαία. Η εξήγηση είναι ότι επαναλαμβανόμενη πρακτική σε μία απαιτητική δοκιμασία όρασης (όπως για παράδειγμα η μέθοδος Neurovision της RevitalVision) ενεργοποιεί μηχανισμούς αντιληπτικής μάθησης, αυξάνοντας την αποδοτικότητα της νευρωνικής λειτουργίας, και ανακτώντας ένα μέρος της οπτικής πληροφορίας μιας θολής εικόνας για περαιτέρω επεξεργασία.

Δεδομένου ότι η μέθοδος Bates τονίζει επαναλαμβανόμενη χαλάρωση των ματιών, παρά επαναλαμβανόμενη πρακτική σε μία απαιτητική διαδικασία, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι πιθανές θετικές επιπτώσεις της οφείλονται ίσως σε μηχανισμούς προσαρμογής στη θόλωση αλλά κυρίως στο φαινόμενο placebo και στην απομνημόνευση των γραμμάτων στους πίνακες οξύτητας.

-Poulere E, Moschandreas J, Kontadakis G, Pallikaris IG, Plainis S (2013). Effect of blur and subsequent adaptation on visual acuity using letter and Landolt C charts: differences between emmetropes and myopes. Ophthalmic and Physiological Optics. 33: 130-137.
-Giannakopoulou T, Plainis S, Pallikaris IG, Tsilimbaris MK (2013) Contrast sensitivity in the ‘good eye’ of adultpatients with severe impairment in the other eye. Ophthalmic andPhysiological Optics. 33: 150-156

-Elliott DB (2013). The Bates method, elixirs, potions and other cures for myopia: how do they work? Ophthalmic and Physiological Optics. 33: 75-77

Κοινά Προγράμματα εκπαίδευσης από τις Αμερικανικές Ακαδημίες Οφθαλμολογίας και Οπτομετρίας

Πριν από μία εβδομάδα, στις 4 Δεκεμβρίου, η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας και η Αμερικανική Ακαδημία Οπτομετρίας ανακοίνωσαν για πρώτη φορά μια κοινή πρωτοβουλία για να εργαστούν από κοινού για την καλύτερη προετοιμασία και εκπαιδευτική υποστήριξη των μελών τους, με σκοπό την  παροχή υψηλής ποιότητας φροντίδας της όρασης. 

Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί για πρώτη φορά μια οργανωμένη προσπάθεια ευρείας κλίμακας των επαγγελμάτων της οπτομετρίας και της οφθαλμολογίας στην υποστήριξη κοινών εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών. Η από κοινού συνεργασία αποτελεί προσπάθεια να προωθηθεί μια κοινή “πολιτική” στην υπηρεσία ενός συνεχώς αυξανόμενου πληθυσμού ασθενών στις Ηνωμένες Πολιτείες, που να καλύπτει όλο το φάσμα των υπηρεσιών φροντίδας της όρασης, από την πρωτοβάθμια περίθαλψη μέχρι την πιο πολύπλοκη χειρουργική αντιμετώπιση. Αναμένεται ότι η μεταρρύθμιση της υγειονομικής περίθαλψης να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του αριθμού των Αμερικανών που θα επισκέπτονται κέντρα φροντίδας της όρασης.

«Όλο και περισσότεροι οφθαλμίατροι εργάζονται στο ίδιο περιβάλλον με οπτομέτρες και από κοινού αναζητούν πληροφορίες και μοντέλα που θα βελτιστοποιήσουν την αντιμετώπιση διαφόρων παθήσεων που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθαλμολογίας.  «Τα επαγγέλματα της οπτομετρίας και της οφθαλμολογίας αλληλοσυμπληρώνονται με πολλούς τρόπους και είναι πιο αποτελεσματικά όταν τα μέλη τους δουλεύουν μαζί", δήλωσε πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Οπτομετρίας . 

Οι ακαδημίες ξεκίνησαν μέσω των συνδρομών να ενημερώνουν τα μέλη τους ώστε να έχουν επίγνωση αυτής της συνεργατικής στρατηγικής προσπάθειας και να έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν ανατροφοδότηση στους οργανισμούς, καθώς αρχίζουν να δημιουργoύνται οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Οι οργανώσεις προβλέπουν ότι τα προγράμματα αυτά θα αναπτυχθούν στους επόμενους 12-18 μήνες, με επίσημη έναρξη το 2015.

Ευελπιστώ ότι και σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, να υπάρξουν ανάλογες οργανωμένες προσπάθειες. Δεν θα πρέπει να παραβλέψω, ότι η Ελληνική Εταιρεία Ενδοφακών και Διαθλαστικής Χειρουργικής κινείται προς αυτή την κατεύθυνση από πέρυσι διοργανώνοντας σεμινάρια διάθλασης προς τα μέλη της.

Absence of adaptation effects in anisocoric monovision used in the correction of presbyopia

Almost all people over the age of 45 experience problems with near vision, due to the age-dependent loss of the eye’s ability to actively change focus. One solution that has been proposed is to increase the depth-of-focus of one eye by placing a small aperture in front of the natural pupil. This has the effect of increasing that eye’s passive depth-of-focus, allowing near objects to be seen more clearly. The other eye is left with a natural pupil, since the small pupil involves the some restriction in the visual field and a marked reduction in the light reaching the retina, particularly under dim conditions of illumination.


The unequal pupil diameters (anisocoria) and retinal illuminances implicit in this small-aperture monovision, however, lead to the interocular differences in the latency of Visual Evoked Potentials (VEP) and the Pulfrich effect (PE) in which the paths of moving objects may appear distorted, leading to possible hazard e.g. when driving.

Earlier work suggests that, when the PE is induced by placing a neutral density (ND) filter over one eye, partial adaptation occurs, reducing the PE by a factor of about 3 over a one-week period. If a similar adaptation occurred in small-aperture monovision this would be helpful in reducing any possible associated hazard.

Our studies (see below) provide solid evidence that, when presbyopia is corrected by the use of a monocular artificial pupil, in terms of a corneal inlay or a contact lens, the anisocoria produces marked interocular differences in visual latency (as measured with VEPs) and a Pulfrich effect. More recently we showed that these effects are not reduced by over a 7-day period of anisocoric vision, probably because the relationship between the two retinal illuminances is changing continually as the ambient illumination and diameter of the natural pupil change, making adaptation more difficult than in the case where the Pulfrich effect is induced with a monocular ND filter, when there is a constant ratio between the two retinal iilluminances.

Thus concerns remain over the safety of small-aperture monovision as an aid for presbyopes.

For more information about this work see the following studies:

Small-Aperture Monovision and the Pulfrich Experience: Absence of Neural Adaptation Effects

Reduced-aperture monovision for presbyopia and the Pulfrich effect

Interocular differences in visual latency induced by reduced-aperture monovision

Τι κάνεις αν θέλεις έρευνα;

αναδημοσιεύω το ενδιαφέρον άρθρο του Αντώνη Παπαγιαννίδη από το protagon.gr

Από τα παρακάτω κρατάω ότι για να κάνεις έρευνα πρέπει πρώτα να έχεις δημιουργήσει ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ έρευνας, το οποίο δυστυχώς ή ευτυχώς δεν "καλλιεργείται" από τη μία μέρα στην άλλη. Κάποιοι από εμάς ηταν "τυχεροί" που το έζησαν σε ιδρύματα του εξωτερικού, στις καλές τους εποχές! Πολλοί Έλληνες είναι ακόμα "εκεί" και συμβάλλουν στη διατήρηση και την εξάπλωσή του.

__________________

."....Όμως τα αληθινά πολύτιμα κατατέθηκαν από Αμερικανούς ή πάλι «με αμερικανικά αντανακλαστικά» Ευρωπαίους. Απ’ αυτούς ακούστηκαν σημεία και τέρατα! Ότι, για παράδειγμα, αν θέλεις αληθινή έρευνα στραμμένη στην καινοτομία (και με πιθανότητα να αποδώσει) χρειάζεται να πληρώσεις σοβαρά τους ερευνητές και τους καθηγητές. Χρειάζεται βέβαια και να φτιάξεις μιαν κουλτούρα αριστείας. Χρειάζεται και να στρώσεις συνθήκες ελκυστικές. Χρειάζεται και να υπάρχει δεκτικό περιβάλλον προκειμένου να μεταφράζεται η έρευνα και η καινοτομία σε αποτέλεσμα. Κυρίως όμως… χρειάζεται να πληρώνεις τους ανθρώπους!

Δόθηκε το παράδειγμα του Καναδά, που αιμορραγούσε - προς τις ΗΠΑ - ανθρώπινο δυναμικό. Τι έκαναν; Χρηματοδότησαν σοβαρά έδρες και Ινστιτούτα, και μετά κάποιο διάστημα είδαν να μεταναστεύουν Βόρεια οι Αμερικάνοι, να συρρέει διεθνές δυναμικό («Κυκλοφορία ανθρώπινου δυναμικού υψηλής αξίας» λέγεται αυτό) προς τα κέντρα αριστείας που δημιουργήθηκαν. Όμως και στην Ελβετία (EPFL Λωζάννης) και στο Βέλγιο (UCL Λουβέν) και στη Σουηδία (Ουψάλα), με τη δημιουργία κέντρων αριστείας μπόρεσε να απογειωθεί η καινοτομία.

Πώς δημιουργήθηκε η τεχνική της εγχείρησης λέιζερ για τα μάτια; Από την ανάγκη μιας τεχνολογίας ώστε να γίνεται η προσέγγιση σκαφών, με απόλυτη ακρίβεια, στο Διάστημα! Χρειάστηκαν σε αμερικανικά ιδρύματα και εταιρείες 7 χρόνια ερευνών – «και 4 σχεδόν χρεοκοπίες» - για να γίνει αυτή η έρευνα, που βρήκε εφαρμογή στη χειρουργική ακρίβειας. Τα παραδείγματα είναι άνευ τέλους. Όμως, απαιτούν κινήσεις αποφασιστικές. «Ιδιωτικοποιήστε Πανεπιστήμια, ανοίξτε καινούρια, δημιουργήστε ανταγωνισμό ανάμεσα σε ό,τι υπάρχει».

Μελαγχολεί κανείς βλέποντας την απόσταση με τα δικά μας. Άλλωστε, η αίθουσα του Ευγενίδειου ψιλοεξεγέρθηκε, όταν άρχισε να αναφέρεται η εισαγωγή κριτηρίων οικονομικής εφικτότητας στην αξιολόγηση των ακαδημαϊκών σχεδιασμών (Μετάφραση; «Ωραιότατο το project σου. Μπορεί να έχει εφαρμογή; Χρηματοδοτείται! Δεν μπορεί; Βρες χορηγό!).

Και αν τίποτε από όλα αυτά δεν γίνει; Τότε, όσοι άξιοι θα κάνουν εκείνο που γίνεται στην Ινδία. Είσαι κάπου όπου ισχύει αυστηρά σύστημα κόστους και ανήκεις σε λάθος κάστα; Πας σε άλλο τόπο…

Αλλά, μιας και το υποσχεθήκαμε, δείτε τον δεκάλογο προτάσεων/εισηγήσεων του Ελληνικού Φόρουμ Καινοτομίας (έτσι ονομάστηκε η διοργάνωση):

1. Χρειάζεται πρώτα να αναπτυχθούν τα υφιστάμενα ερευνητικά ινστιτούτα, αλλά και να δημιουργηθούν νέα - με λογική τη δυνατότητα να υπάρχει spillover στην περιοχή. Καθώς δημόσια κονδύλια δεν υπάρχουν πλέον, θα ‘πρεπε να αξιοποιηθεί το Πρόγραμμα-Πλαίσιο της ΕΕ, Ορίζοντας 2020, με τις «Έδρες ERA» που προβλέπονται ειδικά για τις χώρες συνοχής και την “Teaming Excellence”.

2. Χρειάζεται επίσης να υπάρξουν κίνητρα, προκειμένου οι ερευνητές να μένουν στην Ελλάδα (ακριβέστερα να ανακοπεί κάπως το ρεύμα φυγής που ήδη ογκώνεται).

3. Να επεκταθούν τα ερευνητικά clusters και τα δίκτυα, με βάση τις υπάρχουσες ήδη εξειδικεύσεις. Τα σχετικά παραδείγματα αφθονούν στην Ευρώπη (όπως το τεχνολογικό πάρκο Βερολίνο-Aldershof). Η χωροταξική συγκέντρωση των σημερινών ινστιτούτων θα πρέπει να εξεταστεί άμεσα.

4. Να προωθηθεί η δημιουργία φορέων risk capital για τα start-ups. Ασφαλώς και έχει υπάρξει πρόοδος στα τελευταία χρόνια, όμως η εμβάθυνση του μέτρου είναι απαραίτητη.

5. Μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος και ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης. (Στο πρώτο, εκεί που βρισκόμαστε, καλύτερα να μη σταθεί κανείς. Στο δεύτερο, αποτελεί αιχμή του δόρατος όλης της γερμανικής φιλοσοφίας «τεχνικής βοήθειας» προς τις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας…).

6. Βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος για τις (καινοτόμες ιδίως) επιχειρήσεις, εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στην πράξη (Εδώ, πάλι καλύτερα να μη σταθεί κανείς!).

7. Κωδικοποίηση και απλούστευση της νομοθεσίας. (Ομοίως).

8. Καλύτερη στόχευση του «Καλλικράτη» - σύνδεση με τη φορολογική μεταρρύθμιση. (Πάλι εδώ θα έτεινε να πει κανείς «πάμε παρακάτω». Όμως, άμα την προσέξει αυτή την πρόταση/εισήγηση από πιο κοντά, θα δει ότι εκείνο που επιδιώκεται είναι η μεταφορά της νέας έμφασης στην έρευνα και ανάπτυξη προς το τοπικό επίπεδο. Το σπάσιμο της συγκεντρωτικής, ασφυκτικής λογικής. Μην το προσπεράσουμε).

9. Επιχορηγήσεις /grants για start-ups. Κι εδώ έχει γίνει δρόμος. Μια αναδιάταξη/reallocation του ΕΣΠΑ, ή/και στόχευση του επόμενου θα ήταν πολύτιμη. (Η συνδυαστική πρόταση ΚΕΠΕ/ΙΟΒΕ/McKinsey που έχει προαναγγείλει ο Γιάννης Στουρνάρας, πολύτιμη εδώ).

10. Άσκηση μιας ενεργότερης, ουσιαστικότερης και (θα προσθέταμε) ειλικρινέστερης πολιτικής για την ελληνική επιστημονική διασπορά. Εδώ, πάλι, το ζήτημα είναι να ξεφύγει κανείς από τις προθέσεις, τους σχεδιασμούς – δηλαδή: τα λόγια και τις πολιτικές διακηρύξεις – και να περάσουμε στην πραγματικά συνειδητοποιημένη αξιοποίηση της διασποράς."

10/10 - ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΟΡΑΣΗΣ [ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΤΥΦΛΩΣΗΣ]

Η Παγκόσμια Ημέρα Όρασης (κατά της Τύφλωσης) γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη κάθε Οκτωβρίου με στόχο να στρέψει το παγκόσμιο ενδιαφέρον στο πρόβλημα της τύφλωσης και τις επιπτώσεις του στον πάσχοντα πληθυσμό και τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τον Διευθυντή της Οφθαλμολογικής Κλινικής του ΠΑ.Γ.ΝΗ και Καθηγητή Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Ιωάννη Παλλήκαρη, τα αποτελέσματα προσφάτων επιδημιολογικών μελετών δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων με διαταραχές στην όραση ανέρχεται σε περίπου 285 εκατομμύρια (το 65% των οποίων είναι ηλικίας άνω των 50 ετών). Από αυτούς, τα 246 εκατομμύρια έχουν χαμηλή όραση (63% άνω των 50 ετών) και 39 εκατομμύρια υπολογίζεται ότι είναι νομικά τυφλοί (82% πάνω από 50).

Η πρώτη παγκόσμια έρευνα για το μέγεθος και τα αίτια των προβλημάτων όρασης βασίστηκε σε στοιχεία του παγκόσμιου πληθυσμού το 1990, εκτιμώντας τον αριθμό των τυφλών σε 38 εκατομμύρια. Η εκτίμηση το 1996 αυξήθηκε σε 45 εκατομμύρια τυφλούς, και προβλέπεται να αγγίξει τα 76 εκατομμύρια το 2020, διπλασιάζοντας τον αριθμό των ατόμων με τύφλωση σε τρεις δεκαετίες.

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλ

ος της Παγκόσμιας Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για Πάθήσεις της Όρασης Μιλτιάδης Τσιλιμπάρης τονίζει ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις χειρουργικές τεχνικές σε πολλές χώρες κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ο καταρράκτης (47,9%, 2004 WHO statistics) εξακολουθεί να είναι η κύρια αιτία των προβλημάτων που οδηγούν στην απώλεια της όρασης σε όλες τις περιοχές του κόσμου, εκτός από τις ανεπτυγμένες χώρες. Άλλες κύριες αιτίες των προβλημάτων όρασης είναι το γλαύκωμα (12,3%), η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας (8,7%), θολερότητες του κερατοειδή χιτώνα (5,1%), η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (4,8%), η παιδική τύφλωση (3,9%) και το τράχωμα (3,6%), το οποίο αποτελεί τη δεύτερη αιτία τύφλωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Σήμερα εκτιμάται ότι στο 80% των παραπάνω περιπτώσεων τύφλωσης, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες περιοχές, θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και αυτό το ποσοστό αποτελεί στόχο της πρωτοβουλίας «Δικαίωμα στην Όραση» (Fight for Sight) μέχρι το έτος 2020. Εξαίρεση αποτελεί ίσως η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, που χαρακτηρίζεται ως η πάθηση των ηλικιωμένων. Η έλλειψη και η ανισότητα της πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και υγιεινής των ματιών σε αυτές τις περιοχές του κόσμου περιορίζει τα οφέλη που θα μπορούσαν οι πάσχοντες να είχαν από τις σύγχρονες ιατρικές εξελίξεις ενώ εκμηδενίζει τις πιθανότητες πρόληψης.

Ο Δρ. Σωτήρης Πλαΐνης, στέλεχος της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Κρήτης και επίτιμος λέκτορας του Πανεπιστημίου Manchester, σημειώνει ότι στα ποσοστά του πίνακα αν και συνυπολογίζονται διαταραχές που μπορεί να οφείλονται σε διαθλαστικά σφάλματα, και κυρίως τη μυωπία που έχει πάρει μορφές επιδημίας στις χώρες της Ανατολικής Ασίας, δεν συμπεριλαμβάνονται προβλήματα που αντιμετωπίζουν άτομα με υγιείς οφθαλμούς, λόγω έλλειψης πρόσβασης σε υπηρεσίες εξέτασης και διόρθωσης (με γυαλιά, φακούς κλπ) των διαθλαστικών τους σφαλμάτων. Παρομοίως, η πρεσβυωπία που εμφανίζεται στην πλειοψηφία του πληθυσμού στην παραγωγική ηλικία των 40-45 ετών, και δυσχεραίνει τις δραστηριότητες που απαιτούν ενδιάμεση και κοντινή όραση, δεν συγκαταλέγεται στις παθήσεις που οδηγούν σε διαταραχές της όρασης. Πρόσφατες έρευνες υπολόγισαν τον παγκόσμιο πληθυσμό των πρεσβυώπων σε 1.2 με 1.5 δισεκατομμύρια, εκτιμώντας σε 600 εκατομμύρια τους πρεσβύωπες που παρουσιάζουν σημαντικά μειωμένη ποιότητα όρασης λόγω έλλειψης γυαλιών. 

Οικονομικές επιπτώσεις των οφθαλμικών διαταραχών στις χώρες της Ευρωπης

Η ανεπαρκής και μη έγκαιρη διάγνωση αμφιβληστροειδικών παθήσεων επηρεάζει τόσο την ποιότητα της ζωής όσο και την οικονομία των κρατών της Ευρωπαϊκής ζώνης. Πρόσφατη μελέτη που διεξήχθει σε 6 διαφορετικές χώρες της ζώνης (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Σλοβακία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο) για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού φόρουμ κατά της τύφλωσης (EFAB), ανέδειξε το τεράστιο οικονομικό όφελος που είναι δυνατόν να εξασφαλίσουν τα συστήματα υγείας των χωρών αυτών από την έγκαιρη διάγνωση 4 βασικών οφθαλμολογικών παθήσεων. Πιο συγκεκριμένα, οι ετήσιες δαπάνες ύψους 7 δισεκατομμυρίων ευρώ για το σύνολο των έξι χωρών μπορεί να εξαλειφθούν μέσω παρεμβάσεων που στοχεύουν στην έγκαιρη διάγνωση, στην πρόληψη και στην επαρκή αγωγή, ενώ ταυτόχρονα να ελαχιστοποιηθούν και οι κίνδυνοι για τους ίδιους τους ασθενεις. Τα οικονομικά στοιχεία που εξετάστηκαν αφορούν τόσο τις άμεσες δαπάνες δηλαδή τα έξοδα υγειονομικής περίθαλψης, ως αποτέλεσμα της θεραπείας (πχ νοσήλεια, φαρμακευτική αγωγή κ.α.), όσο και τις έμμεσες που αφορούν τη μείωση της παραγωγικότητας και τις ανεπίσημες δαπάνες για τη φροντίδα του ασθενούς. Συμπερασματικά, οι αποδοτικές παρεμβάσεις για την πρόληψη της τύφλωσης και άλλων διαταραχών, επιφέρουν σταθερότερο προϋπολογισμό του υγειονομικού συστήματος των κρατών, υγιές και παραγωγικό δυναμικό και καλύτερη ποιότητα ζωής. Για τους παραπάνω λόγους τόσο η πρόληψη όσο και η θεραπεία των διαταραχών της όρασης είναι επιτακτική ανάγκη να αποτελέσει προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία.

Κοινωνικο-οικονομικές προεκτάσεις και πρόληψη της τύφλωσης

Η έλλειψη της οικονομικής ανάπτυξης είναι ένας παράγοντας που επιδεινώνει τη συχνότητα εμφάνισης των διαταραχών της όρασης. Για το λόγο αυτό, τα προγράμματα πρόληψης τύφλωσης πρέπει να ασχοληθούν όχι μόνο με τον περιορισμό της τύφλωσης που μπορεί να αποφευχθεί αλλά και με την ταυτόχρονη οικονομική ανάπτυξη. Το κόστος της αποκατάστασης και της περίθαλψης που παρέχεται σε άτομα με προβλήματα όρασης είναι τα πιο προφανή. Λιγότερο εμφανείς, αλλά εξίσου σημαντικές ωστόσο, είναι οι έμμεσες δαπάνες που προκύπτουν από την απώλεια της παραγωγικότητας αυτών των ατόμων.

Το Πανεπιστήμιο Κρήτης και η Οφθαλμολογική Κλινική του ΠΑΓΝΗ κατανοώντας την τεράστια σημασία της ισότιμης πρόσβασης όλων των κοινωνικών ομάδων στις υπηρεσίες υγείας έχει αναπτύξει πρότυπη πιλοτική δραστηριότητα στα πλαίσια του Πανεπιστημίου των Ορέων που αφορά μεταξύ άλλων την πρωτοβάθμια οφθαλμολογική περίθαλψη σε απομακρυσμένες περιοχές της Κρήτης και των νησιών του Αιγαίου. Η προσέγγιση αυτή φιλοδοξεί να αποτελέσει μοντέλο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην υπόλοιπη Ελλάδα και σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Συνέδριο ISCLR, Κυότο 24-30 Αυγούστου

Η Παγκόσμια Εταιρεία Έρευνας στους Φακούς Επαφής (International Society for Contact Lens Research, ISCLR) είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που αποτελείται απο μέλη, τα οποία είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένα στα πεδία έρευνάς τους, που σχετίζονται με τη διόρθωση της όρασης, τους φακούς επαφής και τη φυσιολογία του οφθαλμού. Η ιδιότητα του μέλους σε αυτή την εταιρεία είναι περιορισμένη στους 100 κορυφαίους ερευνητές στον κόσμο που εκπροσωπούν εκλεκτά Εθνικά Πανεπιστήμια. 

Η ISCLR διοργανώνει συνέδρια κάθε διετία, τα οποία λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικές τοποθεσίες ανα τον κόσμο. Απο την 24η έως την 30η Αυγούστου 2013 θα διοργανωθεί το επόμενο επιστημονικό συνέδριο στο Κυότο της Ιαπωνίας. Μόνο μέλη της εταιρείας και επίσημα προσκεκλημένοι μπορούν να παρακολουθήσουν αυτό το "κλειστό" συνέδριο.

Μπορείτε να βρείτε εδώ το πόστερ που θα παρουσιάσω (μία από τις δύο εργασίες που έγιναν δεκτές) που αφορά τους σχεδιασμούς πολυεστιακών φακών επαφής από 4 κατασκευαστές. 

"Μικρά μυστικά" για τη χρήση των φακών επαφής το καλοκαίρι

Αναδημοσιεύω από το health.in.gr

To καλοκαίρι έφτασε και όλοι έχουμε ξεκινήσει τα δροσερά μπάνια στη θάλασσα και στις πισίνες! Τι πρέπει όμως να γνωρίζουμε σχετικάο με τον τακτικό καθαρισμό και την απολύμανση των φακών επαφής (ΦΕ) μας; Η ανεμελιά της καλοκαιρινής περιόδου δε θα πρέπει να μας παρασύρει - αντιθέτως, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί για αυτό το διάστημα.

Δραστηριότητες όπως το κολύμπι, το κάμπινγκ, η περιστασιακή χρήση των ΦΕ κατά τη διάρκεια του ύπνου κ.α. καταλήγουν σε κακές συνθήκες υγιεινής και αυξάνουν κατακόρυφα τον κίνδυνο των βακτηριακών λοιμώξεων των ματιών. Αν μία τέτοια μόλυνση δεν προληφθεί ή δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε απώλεια όρασης.

Στόχος μας θα πρέπει να είναι η προφύλαξη της υγείας των ματιών μας, ακολουθώντας απλούς, αλλά βασικούς κανόνες υγιεινής.

Συντήρηση ΦΕ:
Η ασφάλεια ενισχύεται σημαντικά με το τρίψιμο των φε στην παλάμη μας και το ξέπλυμα μετο ειδικό υγρό καθαρισμού τόσο πριν την χρήση τους, όσο και πριν την αποθήκευσή τους. Εάν ο φε μας πέσει, φροντίζουμε να τον καθαρίσουμε πολύ καλά πριν τον τοποθετήσουμε στα μάτια μας.

Καθαρισμός θήκης ΦΕ: Διατηρούμε τη θήκη καθαρή, ξεπλένοντάς την μετά από κάθε χρήση με το ίδιο υγρό καθαρισμού των ΦΕ και αφήνοντάς την να στεγνώσει επάνω σε απορροφητικό χαρτί. Αντικαθιστούμε την παλιά θήκη με νέα, ανά τακτά χρονικά διαστήματα (τουλάχιστον μία φορά το μήνα). Η θήκη αποτελεί το μεγαλύτερη εστία μόλυνσης των ΦΕ.

Υγρό συντήρησης και απολύμανσης ΦΕ: Αντικαθιστούμε το υγρό φε σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή για την περίοδο λήξης μετά το άνοιγμα. Ποτέ δεν ξαναχρησιμοποιούμε για τον καθαρισμό των φε, το υγρό που ήδη υπάρχει στη θήκη από την προηγούμενη χρήση. Αν οι ΦΕ έχουν να χρησιμοποιηθούν για διάστημα μεγαλύτερο των 7 ημερών και βρίσκονται αποθηκευμένοι στο ίδιο διάλυμα, θα πρέπει να απολυμανθούν ξανά πριν από τη χρήση τους.

Πλύσιμο χεριών
Η εφαρμογή των ΦΕ γίνεται πάντα με χέρια καθαρά και στεγνά, κατά προτίμηση σε απορροφητικό χαρτί που δεν αφήνει χνούδια.

Νερό βρύσης:
Ποτέ δε χρησιμοποιούμε νερό βρύσης για να ξεπλύνουμε ή να αποθηκεύσουμε τους ΦΕ μας. Ο συνδυασμός των ΦΕ με οποιοδήποτε άλλο υγρό (νερό, φυσιολογικός ορός, σάλιο) εκτός του ειδικού διαλύμματος καθαρισμού και συντήρησής τους, είναι άκρως επικίνδυνος και μπορεί να αποτελέσει, ιδιαίτερα σε ζεστά κλίματα, την αιτία της μικροβιακής κερατίτιδας, της πιο σοβαρής λοίμωξης των οφθαλμών.

Διακοπές και κολύμβηση: Ιδανικό θα ήταν να έχουμε μία θήκη αποθήκευσης των ΦΕ και να χρησιμοποιούμε τα γυαλιά οράσεως ή τα γυαλιά ηλίου με διόρθωση. Αν παρόλα αυτά χρειαστεί να κολυμπήσουμε με ΦΕ, φροντίζουμε να φοράμε γυαλάκια θαλάσσης και να αποφεύγουμε τις “βουτιές”. Διαφορετικά θα πρέπει πάντα να έχουμε μαζί το διάλυμα καθαρισμού για άμεσο ξέπλυμα και επανατοποθέτηση μετά την έξοδο από τη θάλασσα / πισίνα. Μία ιδανική λύση αποτελούν οι ΦΕ μιας χρήσης (ημερήσιοι), τους οποίους απορρίπτουμε μετά την κολύμβηση.

ΦΕ και ύπνος:
Ποτέ δεν κοιμόμαστε με τους ΦΕ, εκτός αν έχουμε διαφορετική ενημέρωση από τον εξειδικευμένο εφαρμοστή μας (οπτικό-οπτομέτρη).

Καθημερινά ελέγχουμε ότι τα μάτια μας είναι σε καλή κατάσταση και βλέπουμε καθαρά. Σε αντίθετη περίπτωση, επισκεπτόμαστε άμεσα τον εξειδικευμένο εφαρμοστή μας.

Αναζητάμε επαγγελματική συμβουλή και διακόπτουμε τη χρήση των ΦΕ αμέσως αν τα μάτια μας είναι κόκκινα ή αισθανθούμε πόνο και τσούξιμο. Η διακοπή της χρήσης ΦΕ, ανά περίπτωση, είναι αυτή που μας καθιστά υπεύθυνους χρήστες. Απολαμβάνουμε το καλοκαίρι μας υπεύθυνα!

Μαρία Μητροπούλου, MSc¹, Ελένη Πουλερέ, MSc¹, Ορέστης Λουκαΐδης, MSc¹, Σωτήρης Πλαΐνης, MSc, PhD, FBCLA^1,2

¹Optical House, Ηράκλειο-Ρόδος (www.opticalhouse.gr)

²Ινστιτούτο Οπτικής και Όρασης (IVO), Πανεπιστήμιο Κρήτης (www.ivo.gr)