Αύξηση των ποσοστών εμφάνισης μυωπίας σε Έλληνες μαθητές

Αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό έντυπο Ophthalmic and Physiological Optics έδειξαν σημαντικά αυξημένα ποσοστά εμφάνισης της μυωπίας σε μαθητές δημοτικού και γυμνασίου στην Ελλάδα.
Η έρευνα διεξήχθει από ομάδα ερευνητών του Ινστιτούτου Οπτικής και Όρασης του Πανεπιστημίου Κρήτης σε 900 μαθητές σχολείων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Ηράκλειο Κρήτης και στην Στάρα Ζαγόρα στη Βουλγαρία, υπό την επίβλεψη του πρύτανη και καθηγητή Οφθαλμολογίας Ιωάννη Παλλήκαρη και του Διευθυντή της Οφθαλμολογικής Κλινικής του ΠΑ.Γ.ΝΗ κι Επίκουρου καθηγητή Οφθαλμολογίας Μιλτιάδη Τσιλιμπάρη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Δρ. Σωτήρης Πλαΐνης, στέλεχος της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Κρήτης και επίτιμος λέκτορας του Πανεπιστημίου Manchester, οι μαθητές δημοτικού με μυωπία αποτέλεσαν το 29% των μαθητών στο Ηράκλειο, διπλάσιο σε σχέση με το 14% στη Στάρα Ζαγόρα. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τους μαθητές γυμνασίου ήταν 47% και 16% αντίστοιχα!
Ο καθ. Ιωάννης Παλλήκαρης επισημαίνει ότι “τα αυξημένα ποσοστά στην Ελλάδα μπορεί αρχικά να προκαλούν έκπληξη, αλλά είναι πολύ πιθανόν να σχετίζονται με γενικότερες αλλαγές στις συνθήκες ζωής και τους ρυθμούς εργασίας. Μέχρι πριν λίγα χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι η κληρονομικότητα αποτελούσε τον ισχυρότερο παράγοντα στην εμφάνιση και εξέλιξη της μυωπίας, αλλά πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το περιβάλλον καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τη μυωπογέννηση. Ωστόσο, το γονιδιακό υπόβαθρο της μυωπίας δεν είναι αμέτοχο: οι πιθανότητες ένα παιδί να παρουσιάσει μυωπία κατά την ανάπτυξή του είναι 7πλάσιες αν έχει δύο μύωπες γονείς, σε σχέση με το να μην έχει κανένας από τους δύο γονείς μυωπία. Μπορεί τα παιδιά με μύωπες γονείς να ανήκουν σε ομάδα «υψηλής επικινδυνότητας» για την εμφάνιση μυωπίας, αλλά δεν είναι απαραίτητο ότι θα την εκδηλώσουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους.”

Σε ποια «περιβαλλοντικά» αίτια όμως μπορούν να αποδοθούν οι σημαντικές αποκλίσεις στα ποσοστά εμφάνισης της μυωπίας που παρατηρήθηκαν μεταξύ του Ελληνικού και Βουλγαρικού σχολικού πληθυσμού; Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις καθημερινές συνήθειες και στον τρόπο ζωής των παιδιών στο Ηράκλειο και στην Στάρα Ζαγόρα; Αρκετές μελέτες έχουν συσχετίσει τη μυωπία με την παρατεταμένη κοντινή εργασία που απαιτούν οι αυξημένες απαιτήσεις στο σχολείο και η χρήση υπολογιστή, όσο και με την αποχή από δραστηριότητες (π.χ. αθλητικές) εκτός σπιτιού. Ο Δρ. Σωτήρης Πλαΐνης σημειώνει ότι «στην πρόσφατη επίσκεψή μας στη Στάρα Ζαγόρα διαπιστώσαμε την ύπαρξη σημαντικού αριθμού πάρκων και υπαίθριων χώρων, σε σχέση με το Ηράκλειο, στους οποίους έχουν τη δυνατότητα τα παιδιά καθημερινά να παίξουν. Επίσης δεν πρέπει να λησμονούμε ότι τα πρόσθετα φροντιστηριακά μαθήματα και τα μαθήματα ξένων γλωσσών ανωτάτου επιπέδου αναγκάζουν τους Έλληνες μαθητές σε τουλάχιστον 4 με 6 ώρες επιπλέον επιβάρυνση ημερησίως, περιορίζοντας στο ελάχιστο τον πραγματικό ελεύθερο χρόνο τους».
Ο καθ. Μιλτιάδης Τσιλιμπάρης τονίζει ότι «μεταξύ των «ενοχοποητικών» παραγόντων στην αλματώδη αύξηση της μυωπίας στην Ελλάδα, βρίσκονται και οι γονείς, μέσω της συσχέτισης της μυωπίας με το οικογενειακό εισόδημα και το επίπεδο εκπαίδευσης των γονέων. Είναι αναμενόμενο οι γονείς με αυξημένα έσοδα και με ανώτατη εκπαίδευση να έχουν περισσότερες απαιτήσεις και να “πιέζουν” περισσότερο τα παιδιά για επιτυχία και καταξίωση, πολλές φορές επιβάλλοντάς τα να παρακολουθούν φροντιστηριακά μαθήματα από τις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, ώστε να επιτύχουν......στις κατατακτήριες εξετάσεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Δεν είναι τυχαίο ότι ένας σημαντικός αριθμός παιδιών αναγκάζεται να σταματήσει από νωρίς τη συστηματική άθληση και ότι τα μεγαλύτερα ποσοστά μυωπίας συναντώνται μεταξύ των μαθητών που παρουσιάζουν άριστες επιδόσεις στο σχολείο».
Επίσης, ένα αξιοσημείωτο γεγονός είναι ότι από τα παιδιά που βρέθηκαν να είναι μύωπες στη Βουλγαρία μόνο το 36% φορούσε γυαλιά στο σχολείο, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα ήταν 71%. Οι διαφορές στα ποσοστά ¨συμμόρφωσης¨ στη χρήση γυαλιών μεταξύ των παιδιών στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία πιθανόν να οφείλονται σε οικονομικά αίτια. Έχει πάντως αποδειχθεί ότι η συμμετοχή στα μαθήματα με μειωμένη όραση μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην εκπαίδευση, όπως χαμηλή απόδοση κι μειωμένη συμμετοχή.
Καταλήγοντας, να σημειωθεί ότι η επιδημιολογία της μυωπίας, στην προσπάθεια να αποσαφηνισθεί ο ρόλος κάθε προδιαθεσικού παράγοντα, έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών μελετών ανά τον κόσμο, ιδιαίτερα σε χώρες της Ανατολικής Ασίας με έντονη αστικοποίηση του πληθυσμού όπου τα ποσοστά εμφάνισης της μυωπίας έχουν λάβει διαστάσεις «επιδημίας», αγγίζοντας το 80-90% σε φοιτητές Πανεπιστημίου.

Γυαλιά ηλίου: Ορισμένοι οδηγοί κινδυνεύουν!

Επειδή το καλοκαίρι πλησιάζει και η χρήση των γυαλιών ηλίου γίνεται ολοένα και πιο απαραίτητη θα πρέπει να επισημανθεί ότι πρόσφατη έρευνα* από το Πανεπιστήμια New South Wales και Queensland University of Technology της Αυστραλίας έδειξε ότι οι οδηγοί με γενετικές διαταραχές στην αντίληψη των χρωμάτων πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα όταν επιλέγουν γυαλιά ηλίου!! Η λανθασμένη επιλογή μπορεί να προκαλέσει παρερμήνευση ή καθυστέρηση στην αναγνώριση των φωτεινών σηματοδοτών, με τις αποδεδειγμένα επικίνδυνες συνέπειες.

Η έρευνα επισημαίνει ότι ορισμένοι χρωματισμοί γυαλιών ηλίου, οι οποίοι σήμερα προτείνονται για χρήση από οδηγούς και αναβάτες κι έχουν πιστοποίηση απο την Ε.Ε, όταν συνδυάζονται με τη “διαταραγμένη” χρωματική αντίληψη αυτών των ανθρώπων, προκαλούν σημαντική μείωση στην ικανότητα αναγνώρισης των φωτεινών σηματοδοτών. Εκ πρώτης όψεως τα παραπάνω αποτελέσματα καθιστούν ορισμένα γυαλιά ηλίου ως υψηλού κινδύνου. Είναι ήδη γνωστό από προηγούμενες έρευνες ότι οδηγοί με συγγενείς διαταραχές στην έγχρωμη όρασή τους, χρειάζονται περισσότερο χρόνο αντίδρασης για την αποφυγή πιθανών κινδύνων, σε σχέση με αυτούς που έχουν φυσιολογική τριχρωματική όραση. Να σημειωθεί ότι το πρόβλημα είναι έντονο όταν υπάρχει συνδυασμός παραπλήσιων χρωμάτων: οδηγοί που πάσχουν από δευτερανοπία (έλλειψη της χρωστικής για τα "πράσινα" κωνία) εμφανίζουν μεγαλύτερα προβλήματα στην αναγνώριση των κόκκινων σηματοδοτών όταν φοράνε γυαλιά με κόκκινο-καφέ ή πράσινο-καφέ χρωματισμό. Οδηγοί με πρωτανοπία (έλλειψη της χρωστικής για τα "κόκκινα" κωνία) εμφανίζουν προβλήματα στην αναγνώριση των πράσινων σηματοδοτών όταν φοράνε φακούς πράσινους φακούς και των κόκκινων φωτεινών σηματοδοτών όταν φοράνε φακούς με κόκκινο ή καφέ χρωματισμό. Όλοι εμφανίζουν προβλήματα αναγνώρισης των πορτοκαλί σηματοδοτών όταν φοράνε φακούς με πράσινο ή πρασινο-κίτρινο χρωματισμό.


Ολοκληρώνοντας προτείνεται οι οδηγοί που έχουν διαγνωστεί με προβλήματα δυσχρωματοψίας να συμβουλεύονται τον οφθαλμίατρο ή τον οπτικό τους για την αγορά κατάλληλων γυαλιών ηλίου. Αν λάβουμε υπόψιν μας ότι οι νέοι άνδρες αποτελούν ήδη οδηγούς υψηλού κινδύνου, αυτή η έρευνα πρέπει να απασχολήσει τις αρχές και τους φορείς που εμπλέκονται με την οδική ασφάλεια.

*Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν τον Απρίλιο του 2009 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “Optometry and Vision Science”.

Ένας χρόνος μετά το νέο νομοσχέδιο: τι έχει αλλάξει;

Δεν έχει περάσει ούτε ένας χρόνος από την ημέρα που αποφασίστηκε ότι "η κατοχή άδειας εξασκήσως επαγγέλματος Οπτικού ΔΕΝ αποτελεί προϋπόθεση για την ίδρυση καταστήματος Οπτικών". Με άλλα λόγια, Οπτικό κατάστημα μπορεί να ιδρυθεί από οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο (ακόμη και από Οφθαλμίατρο!) ή Εταιρεία με οποιαδήποτε νομική μορφή, με τη μόνη προϋπόθεση λειτουργίας την "αποκλειστική" εργασία ενός Οπτικού στο κάθε κατάστημα.

Είναι προφανές ότι το επάγγελμα του Οπτικού από τη μία πλευρά υποβαθμίζεται σε σχέση με άλλα παραϊατρικά επαγγέλματα, όπως φυσικοθεραπευτές και οδοντοτεχνίτες, και από την άλλη απομακρύνεται από την "παροχή παραϊατρικών υπηρεσιών", ταυτιζόμενο ακόμη περισσότερο με το εμπόριο! Βέβαια αυτό δεν διαφέρει δυστυχώς και πολύ από την άποψη που έχει η πλειοψηφία των καταναλωτών που ταυτίζουν τα Οπτικά καταστήματα με boutique γυαλιών ηλίου μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών ή επώνυμων σχεδιαστών, μια και τα πιο φτηνά γυαλιά μπορεί να τα προμηθευτεί από οποιαδήποτε μαγαζί, ακόμη και από περίπτερο (Αυτό πιστοποιείται και από το γεγονός ότι το 2007 το 60% των γυαλιών ηλίου που περάσανε τα ελληνικά σύνορα προέρχοταν από χώρες όπως η Κίνα, η Ταιβάν, το Βιετνάμ και η Ταυλάνδη και φυσικά δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές της ΕΕ.) Υπάρχει βέβαια και μία (μικρή) μερίδα καταναλωτών που επισκέπτεται ένα Οπτικό κατάστημα για να προμηθευτεί ζευγάρια Φακών επαφής που πωλούνται συνήθως "χύμα", δηλαδή δεν διατίθενται μαζί με την συσκευασία τους που περιγράφει τα υλικά σύστασής τους, τις προδιαγραφές τους και τις "οδηγίες χρήσης", όπως υπαγορεύουν οι προτεινόμενες από την ΕΕ προδιαγραφές. Δυστυχώς αντί να κινηθούμε προς την κατεύθυνση ενημέρωσης του Έλληνα καταναλωτή για τις αναβαθμισμένες παροχές που μπορεί να προσφέρει ένα Οπτικό κατάστημα με σωστή στελέχωση, (όπως συμβαίνει σε προηγμένες Ευρωπαϊκές χώρες), το "κράτος" επιλέγει να νομοθετήσει την (αποκλειστικά) εμπορική φύση του επαγγέλματος του Οπτικού, στηρίζοντας τις απαιτήσεις των Πολυεθνικών Εταιρειών!

Μέσα σε όλα αυτά ο νέος νόμος του Κράτους αναφέρει και την μαγική λέξη "οπτομέτρης", μέσω της διαπίστωσης ότι "τα επαγγελματικά δικαιώματα του ενιαίου επαγγέλματος του οπτικού−οπτομέτρη θα καθοριστούν με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης", χωρίς βέβαια να αποσαφηνίζει πότε θα συμβεί αυτό και τον λόγο για τον οποίο θα πρέπει να καθοριστούν τα προ-καθορισμένα δικαιώματα των Οπτικών!!! Ή μήπως έχουμε την αυταπάτη ότι θα αναβαθμιστούν τα υπάρχοντα δικαιώματα; Ο ίδιος νόμος καταλήγει ότι θα συνταχθεί από την Πανελλήνια Ένωση Οπτικών και Οπτομετρών (ΠΕΟΟ) Μητρώο Οπτικών καταστημάτων. Κι επειδή αυτή η παράγραφος αποτέλεσε, σύμφωνα με πολλούς, μεγάλη επιτυχία των ανθρώπων της ΠΕΟΟ, μου γεννάται μία μεγάλη απορία. Γιατί θα πρέπει τους Οπτικούς και τους Οπτομέτρες να ενδιαφέρει αποκλειστικά το Μητρώο των Οπτικών Καταστημάτων, όταν οποιοσδήποτε μπορεί να ιδρύσει ένα Οπτικό κατάστημα; Μήπως θα ήταν ΠΡΩΤΙΣΤΗ ανάγκη να δημιουργηθεί ένα μητρώο Πτυχιούχων Οπτικών και Οπτομετρών ώστε να γνωρίζουμε ΠΟΣΟΙ και ΠΟΙΟΙ είναι τελικά οι καταρτισμένοι Οπτικοί και Οπτομέτρες σε αυτή τη χώρα; Δεν είναι λίγο περίεργο τόσα χρόνια να μας ενδιαφέρει μόνο πόσα "μαγαζιά" υπάρχουν στο "χώρο" και να αγνοούμε πόσοι είναι οι Οπτικοί που έχουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος; Δεν θα έπρεπε η ΠΕΟΟ να γνωρίζει πόσοι από τους απόφοιτους του ΤΕΙ ασχολούνται ενεργά με το επάγγελμα ή αν ένα μέρος από αυτούς αναγκάστηκε να αλλάξει δραστηριότητα; Είναι δυνατόν να αποτελούμε τη μόνη μεταξύ των 24 χωρών της Ευρώπης που δεν είχε αυτά τα στοιχεία να καταθέσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Οπτικής και Οπτομετρίας (ECOO) για την έκδοση του Ευρωπαϊκού οδηγού Οπτικής και Οπτομετρίας (ECOO Blue book); Όπως φαίνεται και από την παρακάτω εικόνα, μπορεί να αποτελούμε μετά την Κύπρο τη δεύτερη χώρα στην Ευρωπαϊκή ζώνη σε αναλογία Οπτικών καταστημάτων ανά 10000 κατοίκους (άνω τμήμα εικόνας), αλλά δεν γνωρίζουμε αν αυτά ανήκουν σε Οπτικούς ή αν σε αυτά τα καταστήματα εργάζονται πτυχιούχοι Οπτικοί (κάτω τμήμα εικόνας) γιατί απλά κανείς δεν ενδιαφέρθηκε τόσα χρόνια να καταγράψει το καταρτισμένο ενεργό δυναμικό του χώρου.

Συνοψίζοντας:
α) Είναι εμφανές ότι το επάγγελμα του Οπτικού τόσα χρόνια έχει αντιμετωπιστεί, δυστυχώς και από τους ίδιους του Οπτικούς, ως εμπορική δραστηριότητα ενώ ο Έλληνας "καταναλωτής" δεν έχει την ενημέρωση σχετικά με τις παροχές υπηρεσιών που θα μπορούσε να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο κατάστημα Οπτικών με σωστή στελέχωση.
β) Είναι εμφανές ότι δεν γνωρίζουμε ούτε των αριθμό των πτυχιούχων Οπτικών ή Οπτομετρών αυτή την στιγμή στην Ελλάδα, ούτε τις υπάρχουσες ανάγκες για καταρτισμένο προσωπικό που έχει ο χώρος.
γ) Είναι επίσης δυσάρεστο ότι δεν γνωρίζουμε ποιες θα είναι οι απαιτήσεις στο άμεσο μέλλον, αφού όχι μόνον δεν έχουν ξεκαθαριστεί τα επαγγελματικά δικαιώματα και η εκπαίδευση του Οπτικού-Οπτομέτρη στην Ελλάδα, αλλά είναι γνωστό ότι η πλειονότητα των παροχών υπηρεσιών της όρασης καλύπτεται, και με το παραπάνω, από τους υπεράριθμους οφθαλμίατρους.

Τότε, ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΞΕΦΥΤΡΩΝΟΥΝ ΝΕΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;

Η απάντηση σε επόμενη "ανάρτηση"....

Είναι αρκετές οι γνώσεις του Έλληνα Οπτικού για την άσκηση της Οπτομετρίας?

Στην προηγούμενη ψηφοφορία της ιστοσελίδας σχετικά με την άσκηση του επαγγέλματος του Οπτομέτρη στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο ποσοστό (68%) των ανθρώπων που ψήφισαν έκρινε ότι αυτό μπορεί να γίνει μόνο από τους πτυχιούχους Οπτομέτρες (ή Οπτικούς-Οπτομέτρες), ενώ ένα 20% πιστεύει ότι η άσκηση του επαγγέλματος του Οπτομέτρη μπορεί να γίνει και από τους πτυχιούχους Οπτικούς. Δεν γνωρίζω αν αυτοί οι ψήφοι προέρχονται αποκλειστικά από πτυχιούχος Οπτομέτρες σχολών του εξωτερικού, απόφοιτους ή φοιτητές του Τμήματος στα ΤΕΙ Αθηνών, ή από παλιότερους εμπειρικούς (μη-πτυχιούχους) οπτικούς. Κατά τη γνώμη μου, όμως, οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στο χώρο της υγιεινής περίθαλψης της όρασης στην Ελλάδα, και κυρίως οι Οπτικοί έχουν υποτιμήσει τις επαγγελματικές απαιτήσεις και αρμοδιότητες του Οπτομέτρη. Τη στιγμή που ο Οπτομέτρης στη Μ. Βρετανία με την κατάλληλη εκπαίδευση μπορεί, για παράδειγμα, να διαγνώσει και να προτείνει φαρμακευτική αγωγή σε γλαυκωματικούς ασθενείς στην Ελλάδα ο Οπτομέτρης ακόμη “διεκδικεί” τη διαθλαστική εξέταση. Είναι κατανοητό ότι δεν είναι δυνατόν με τις υπάρχουσες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές συνθήκες στην Ελλάδα να ακολουθήσουμε την εξέλιξη στο χώρο της Οπτομετρίας που παρατηρείται στη Μ. Βρετανία και άλλες χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά είναι λάθος να ταυτίζουμε τον πολυδιάστατο χώρος της Οπτομετρίας με την εκπόνηση της διάθλασης, μιας εξέτασης που θα μπορούσε να είχε κατοχυρωθεί από το 1982! Εκείνη της εποχή, πέρασε νομοθετική διάταξη στα πλαίσια της οποίας οι Έλληνες Οπτικοί προτίμησαν να θυσιάσουν τη διάθλαση με αντάλλαγμα την “αποκλειστικότητα” στην πώληση Φακών Επαφής!!
Αν όμως σήμερα, μετά από 25 περίπου χρόνια, θέλουμε ο Έλληνας οπτικός να μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του Οπτομέτρη, θα πρέπει πρώτα να καταλάβουμε ποιες είναι οι αρμοδιότητές του. Σύμφωνα με τον ορισμό του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οπτομετρίας και Οπτικής (ECOO): “Optometry is a healthcare profession which is autonomous, educated and regulated (licensed/registered). Optometrists are the primary healthcare practitioners of the eye and visual system who provide comprehensive eye and vision care, which included refraction and dispensing, detection and management of disease of the eye, and the rehabilitation of conditions of the visual system”. Με ελεύθερη μετάφραση: “Η οπτομετρία αποτελεί ένα αυτόνομο επάγγελμα στο χώρο της υγείας, που απαιτεί εκπαίδευση και εντάσσεται σε ορισμένους κανόνες, δηλαδή ασκείται αποκλειστικά από πτυχιούχους αναγνωρισμένων σχολών που έχουν εξασφαλίσει άδεια εξασκήσεως του επαγγέλματος. Οι οπτομέτρες ασκούν πρωτοβάθμια υγιεινή περίθαλψη του οφθαλμού και της όρασης, η οποία περιλαμβάνει τη διάθλαση (και συνταγογράφηση), την επιλογή και κατεργασία κατάλληλων “διαθλαστικών βοηθημάτων”, τη διάγνωση και διαχείρηση οφθαλμικών παθήσεων και την αποκατάσταση της όρασης σε φυσιολογικά επίπεδα”. Μάλιστα, τα μέλη της ECOO σε κάθε χώρα της ΕΕ, στα οποία συμπεριλαβάνεται και η Πανελλήνια Ένωση Οπτικών και Οπτομετρών (Π.Ε.Ο.Ο.), έχουν συμφωνήσει ότι πρωταρχικός σκοπός τους αποτελεί η εξασφάλιση της εκπαίδευσης του Οπτομέτρη στο επίπεδο του Ευρωπαϊκού διπλώματος Οπτομετρίας και η λειτουργία και αναγνώριση της Οπτομετρίας ως ένα ανεξάρτητο επάγγελμα (“optometry should function and be recognised as an independent profession”)!!

Είναι επομένως εμφανές ότι ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ να κινηθούμε σε δύο κατευθύνσεις στην Ελλάδα αν επιθυμούμε να αναγνωριστεί πραγματικά η Οπτομετρία. Πρώτον, πρέπει να αναβαθμίσουμε την εκπαίδευση και το πρόγραμμα σπουδών του Έλληνα πτυχιούχου οπτικού-οπτομέτρη, τα οποία δυστυχώς ΔΕΝ καλύπτουν ούτε το 50% των απαιτούμενων κριτηρίων που έχουν θεσπιστεί από το Ευρωπαϊκό δίπλωμα Οπτομετρίας της ECOO με αποτέλεσμα να μην έχει τις αναγκαίες επιστημονικές γνώσεις και την κλινική εμπειρία για την εξάσκηση του επαγγέλματος (γεγονός που γίνεται αντιληπτό και από τους ίδιους του απόφοιτους κατά την άσκηση της εργασίας). Δεύτερον, είναι ανάγκη η ΠΕΟΟ να ακολουθήσει τις οδηγίες και τους κανόνες της ECOO και να θεσπίσει την Οπτομετρία ως ένα ανεξάρτητο επάγγελμα που διέπει διαφορετικά κριτήρια εκπαίδευσης (απαιτητικότερο πρόγραμμα σπουδών) και δεξιοτήτων (διάγνωση παθήσεων) από αυτό του Οπτικού. Εκτός αν επιθυμούμε να υποβαθμιστεί το επάγγελμα του Οπτομέτρη σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μπορούν να το ασκήσουν ακόμη και οι μή πτυχιούχοι Οπτικοί, δηλαδή “αυτοί που έχουν αποκτήσει τίτλο προσωπικής ικανότητας σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις”. Ακολουθώντας αυτή τη γραμμή, αναμένουμε όλοι οι Οπτικοί μέσα σε μία μέρα να “βαπτιστούν” οπτομέτρες και να συμπεριληφθούν στα μητρώα αδειών ασκήσεως επαγγέλματος οπτικού-οπτομέτρη! Κάτι ανάλογο είχε συμβεί πριν από 20 χρόνια όταν σε μία μέρα όλοι οι Οπτικοί αποκτήσανε δεξιότητες για την εφαρμογή Φακών Επαφής (ΦΕ). Το αποτέλεσμα το συναντάμε σήμερα: 1) το 50% του τζίρου από πωλήσεις ΦΕ γίνεται, αν και απαγορεύεται από τη νομοθεσία, από τους Οφθαλμιάτρους, 2) η Ελλάδα εμφανίζει τη μικρότερη διείσδυση ΦΕ (2.2% του πληθυσμού όταν το 30% παρουσιάζει διαθλαστικές ανωμαλίες) από τις χώρες τις ΕΕ!! Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι αυτό δεν είναι τυχαίο.

Είναι επιτακτική ανάγκη, αυτή τη στιγμή που δίνετε η ευκαιρία αναθεώρησης των επαγγελματικών δικαιωμάτων του επαγγέλματος του οπτικού και του οπτομέτρη (από τον Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης) να ξεπεράσουμε προσωπικά συμφέροντα και να προετοιμάσουμε τον Έλληνα οπτομέτρη σύμφωνα, τουλάχιστον, με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα.

Εκπαίδευση Οπτομετρίας στην Ευρώπη

Στο Brno της Τσεχίας πριν λίγες μέρες (Φεβρουάριος 2008) διοργανώθηκε για πρώτη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Οπτικής και Οπτομετρίας (ECOO - European Council of Optics and Optometry) συνάντηση εκπαιδευτών από διαφορετικά ιδρύματα που παρέχουν εκπαίδευση στον χώρο της Οπτικής και Οπτομετρίας. Η συζητήσεις και η αναφορά του προγράμματος σπουδών από τους εκπροσώπους των διαφορετικών ιδρυμάτων φανέρωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, το χάσμα που υπάρχει στην εκπαίδευση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. An και εδώ και 5 χρόνια έχει θεσμοθετηθεί το Ευρωπαϊκό δίπλωμα Οπτομετρίας (European Diploma in Optometry) είναι σαφές ότι οι μόνες Ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες παρέχεται εκπαίδευση τέτοιου επιπέδου (βλ. πίνακα, Level 3b) είναι αυτή τη στιγμή η Μεγάλη Βρετανία, η Ιρλανδία, η Νορβηγία και η Ολλανδία. Το Πρόγραμμα Σπουδών του Ευρωπαϊκού διπλώματος Οπτομετρίας παρέχει εκπαίδευση για την τεχνολογία και κατεργασία οφθαλμικών φακών και φακών επαφής, τη διάθλαση και τη συνταγογράφηση, τον έλεγχο για πιθανές παθήσεις αλλά και τη διάγνωση οφθαλμικών παθήσεων με τη χρήση διαγνωστικών φαρμάκων!!

Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι η εκπαίδευση στις παραπάνω χώρες συμβαδίζει με τη νομοθεσία, δηλαδή ο Οπτομέτρης έχει τη δυνατότητα χρήσης διαγνωστικών φαρμάκων (π.χ. κυκλοποληγικά), με σκοπό τη διάγνωση παθήσεων (π.χ. ωχροπάθειες, γλαύκωμα) και στη συνέχεια να παραπέμπει τους ασθενείς σε (χειρουργούς) οφθαλμίατρους. Με την παρακολούθηση, μάλιστα, ειδικών σεμιναρίων, στα πλαίσια της δια βίου εκπαίδευσης, ο Οπτομέτρης στη Μ. Βρετανία έχει τη δυνατότητα να αναβαθμίσει τις αρμοδιότητές του (αφού βέβαια έχει πρώτα αναβαθμίσει τις ικανότητές του) και να φτάσει στο επίπεδο συνταγογράφησης θεραπευτικών φαρμάκων!! Κάτι, που το έχουν επιτύχει εδώ και χρόνια οι Αυστραλοί, οι ΝεοΖηλανδοί, οι Καναδοί και οι οπτομέτρες των ΗΠΑ. Και αν αυτό φαίνεται εξωπραγματικό για τα πρότυπα της Ελλλάδας, να αναφερθεί ότι στις ΗΠΑ ο απόφοιτος Οπτομέτρης, μετά από ειδική εκπαίδευση και ολοκλήρωση σπουδών 6 ετών, έχει τη δυνατότητα να "χειρουργήσει", να προβεί, για παράδειγμα, σε διαθλαστικές επεμβάσεις!! Η εξέλιξη του επιπέδου του Οπτομέτρη σε ορισμένες χώρες (π.χ. Μ. Βρετανία, Αυστραλία, ΗΠΑ) και οι αυξημένες "αρμοδιότητές" του, δημιούργησαν χώρο για τη δημιουργία Πτυχίου αποκλειστικά για Οπτικούς, με διετή όμως φοίτηση.

Είναι εμφανές ότι σε άλλες χώρες της Ευρώπης γίνονται ανάλογες κινήσεις για αναφάθμιση του επαγγέλματος, και μπορούν αυτή την στιγμή νόμιμα όχι μόνο κάνουν διάθλαση αλλά και να προβούν σε οφθαλμολογικό έλεγχο για πιθανές παθήσεις. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται οι Σκανδιναβικές χώρες (Δανία, Φινλανδία, Σουηδία), η Γερμανία, η Ελβετία και η Ισπανία που έχει κάνει άλματα τη τελευταία δεκαετία (πριν 12 χρόνια οι Ισπανοί δεν είχαν τη "νομοθετική έγκριση" να κάνουν ούτε διάθλαση).

Σε ορισμένες ακόμη Ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ισλανδία και η Αυστρία επιτρέπεται η διάθλαση για τη διάγνωση πιθανού σφαιρο-κυλινδρικού σφάλματος. Να αναφερθεί ότι στη Γαλλία οι Οφθαλμίατροι είναι αυτοί που παρέχουν Φακούς Επαφής ενώ οι Οπτικοί επιτρέπεται να κάνουν διάθλαση!

Δυστυχώς, αν και η Ελλάδα κατέφερε σε πολλά άλλα θέματα εκπαίδευσης και παροχής υπηρειών Υγείας να "συμβαδίζει" με τις υπόλοιπες πρώην χώρες της ΕΟΚ, το επάγγελμα του Οπτομέτρη (αλλά και η εκπαίδευση που παρέχεται στο ανάλογο αντικείμενο) έχει αποτύχει όχι μόνο να αναβαθμιστεί μέσα στο χρόνο αλλά και να κατοχυρωθεί. Το επίπεδο εκπαίδευσης είναι ανάλογο ενός Οπτικού, αφού περιορίζεται στην κατεργασία και παροχή οφθαλμικών φακών (dispensing), και τη δυνατότητα εφαρμογής Φακών Επαφής, συμβαδίζοντας με τη Τουρκία και πολλές άλλες χώρες όπου το θεσμικό πλαίσιο είναι ασαφές (Λετονία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβενία, Πολωνία, Τσεχία, Κροατία, Βουλγαρία, Αλβανία). Να σημειωθεί ότι στις περισσότερες από τις παραπάνω χώρες το επάγγελμα του Οπτικού θεωρείται χειροτεχνικό (handicraft) αν και σε μερικές από αυτές (Σερβία, Σλοβενία, Κροατία) μόλις πρόσφατα δημιουργήθηκε επίσημη Σχολή Οπτικής.

Γιατί η πρεσβυωπία εμφανίζεται σχετικά νωρίς?

Δημογραφικές μελέτες στην χώρα μας αλλά και παγκοσμίως οδηγούν στο συμπέρασμα ότι σε λίγα χρόνια τα ηλικιωμένα άτομα θα αποτελούν ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού. Παρόλο της επιτυχούς επιβράδυνσης της φυσιολογικής γήρανσης σε σημαντικούς φυσιολογικούς μηχανισμούς, λόγω σημαντικών βελτιώσεων στον τομέα της υγιεινής, της διατροφής και της ιατρικής περίθαλψης, η εμφάνιση της πρεσβυωπίας, δηλαδή της απώλειας της ικανότητάς μας να εστιάζουμε αντικείμενα σε κοντινές αποστάσεις (γνωστή ως "προσαρμογή"), συνεχίζει να γίνεται αισθητή πολύ νωρίς, στις ηλικίες των 40-45 ετών στους "εμμετρωπικούς" οφθαλμούς. Αν αναλογιστούμε ότι ο μέσος όρος προσδοκώμενης διάρκειας ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά, ιδιαίτερα τον τελευταίο αιώνα (βλ. παρακάτω πίνακα), τότε είναι προφανές ότι η απώλεια του φυσιολογικού μηχανισμού που οδηγεί στην πρεσβυωπία δεν κατάφερε να ακολουθήσει την "αλυσίδα εξέλιξης" άλλων μηχανισμών.


Ως αποτέλεσμα, η μείωση του εύρους προσαρμογής ενός φυσιολογικού οφθαλμού με την ηλικία δε διαφέρει σχεδόν καθόλου από αυτή που κατέγραψε πριν από 100 περίπου χρόνια ο Donders, ο οποίος κατέληξε ότι το εύρος προσαρμογής, μειώνεται σχεδόν γραμμικά από ένα μέγιστο (~15 D) στην ηλικία των 10 ετών σε 1-2 D στα 50 έτη, ενώ αντικειμενικές μετρήσεις έχουν δείξει ότι η πραγματική αλλαγή στην ισχύ του οφθαλμού "μηδενίζεται" στα 52-53 έτη (βλ. Σχήμα).

Η "Προσαρμογή" επιτυγχάνεται μέσω της αύξησης της διαθλαστικής ισχύς του κρυσταλλοειδούς φακού. Η ενεργοποίηση του μηχανισμού προσαρμογής, ο οποίος έχει επιτυχώς περιγραφεί από τον Helmholtz πριν από 150 χρόνια, παράγει τα απαραίτητα "σήματα" στον στον εγκέφαλο που προκαλούν τη σύσπαση του ακτινωτού μυ και και την χαλάρωση των ινών της ζιννείου ζώνης με τελικό αποτέλεσμα την αύξηση της κυρτότητας των επιφανειών, κι επομένως της διαθλαστικής ισχύς του κρυσταλλοειδή φακού. Όταν κοιτάμε μακρυά, το ακτινωτό σώμα είναι χαλαρό και η μεγάλη διάμετρος της ακτινωτής απόφυσης διατηρεί τις ίνες της ζιννείου ζώνης τεταμένες (βλ. Σχήμα). Αν και δεν έχει διευκρινισθεί με ακρίβεια ο τρόπος συστολής του ακτινωτού μυ και πως επηρεάζει την πίεση που ασκούν οι ίνες στον φακό, είναι γνωστό ότι αυτές οι ίνες επισυνάπτονται στον ισημερινό, στο πρόσθιο και στο οπίσθιο μέρος του περιφακίου. Το αποτέλεσμα των δυνάμεων τάνυσης που ασκούνε οι ίνες στο ελαστικό περιφάκιο, το οποίο αποτελεί το «καλούπι» του φακού, είναι η μείωση στην καμπυλότητα των επιφανειών, την διάμετρο (απόσταση μεταξύ των δύο ισημερινών) και το πάχους του φακού (σε σύγκριση με την in vitro φυσιολογική μορφή του).

Κατά την προσαρμογή ο ακτινωτός μυς συσπάται, μειώνοντας τη διάμετρο της ακτινωτής απόφυσης, με αποτέλεσμα να υποχωρεί η πίεση στις ίνες της ζιννείου ζώνης, οι οποίες χαλαρώνουν (βλ. Σχήμα). Έτσι, το ελαστικό περιφάκιο και ο φακός ανακτούν την πιο κυρτή φυσιολογική τους μορφή, δηλαδή, αυξάνεται η κυρτότητα της πρόσθιας και οπίσθιας επιφάνειας αυξάνεται το πάχος του φακού ενώ η πρόσθια επιφάνεια μετατοπίζεται προς τα εμπρός, πλησιάζοντας τον κερατοειδή (η οπίσθια επιφάνεια παραμένει σχεδόν στην ίδια θέση). Το συνολικό αποτέλεσμα είναι η αύξηση της διοπτρικής δύναμης του φακού, απαραίτητη για την εστίαση κοντινών αντικειμένων. Όταν ο ακτινωτός μυς χαλαρώνει αφότου παύει η προσαρμοστική προσπάθεια, η ένταση των ινών της ζιννείου ζώνης στον ισημερινό του φακού αυξάνεται και πάλι.


Να σημειωθεί ότι η εξέλιξη της πρεσβυωπίας περνά σχεδόν απαρατήρητη έως ότου μειωθεί σημαντικά το εύρος προσαρμογής, περίπου στην ηλικία 40-45 ετών, με αποτέλεσμα να πραγματοποιούνται με δυσκολία εργασίες που απαιτούν ευκρινή κοντινή όραση, π.χ η ανάγνωση, το κέντημα και σε μεγαλύτερες ηλικίες (π.χ. 50) ακόμη και εργασίες που απαιτούν "ενδιάμεση" όραση (π.χ. χρήση υπολογιστή, κινητών συσκευών). Η «εμφάνιση» της πρεσβυωπίας συνήθως παρατείνεται στους μυωπικούς οφθαλμούς. Το μυωπικό μάτι, όταν βρίσκεται σε χαλάρωση, είναι εστιασμένο σε ένα πιο κοντινό σημείο από το οπτικό άπειρο (όπου θεωργτικά εστιάζουν οι "φυσιολογικοί" οφθαλμοί). Επομένως, δεν χρειάζεται να προσαρμόσει για να δει κοντά. Για να μπορέσουν οι "ηλικιωμένοι" μύωπες να δούνε ευκρινώς πλησίον, μπορούν απλά να αφαιρέσουν τα γυαλιά (ή φακούς επαφής) τους. Αντιθέτως οι υπερμέτρωπες αντιλαμβάνονται τα συμπτώματα της ηλικίας νωρίτερα και από τη συμπλήρωση των 40 ετών. Μια πρόσφατη έρευνα υπολόγισε ότι ο αριθμός των πρεσβυώπων, παγκοσμίως σήμερα είναι περίπου 1.2 - 1.5 δισεκατομμύρια, εκτιμώντας σε 600 εκατομμύρια τους πρεσβύωπες που παρουσιάζουν σημαντικά μειωμένη ποιότητα όρασης λόγω έλλειψης γυαλιών. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία σημαντική αύξηση του μέσου όρου ηλικίας του πληθυσμού. Το 2001 περίπου 4.3 εκατομμύρια Έλληνες, το 39.2% του συνολικού πληθυσμού, είχαν ηλικία μεγαλύτερη από 45 έτη.

Περισσότερες πλητροφορίες μπορείτε να βρείτε στα παρακάτω άρθρα:
Πλαΐνης Σ, Παλλήκαρης, ΙΓ (2005). Μηχανισμοί Πρεσβυωπίας. Είναι πιθανή η αναστροφή της με τις υπάρχουσες χειρουργικές τεχνικές; Οφθαλμολογία, 17: 170-178.
Πλαΐνης Σ, Παλλήκαρης, ΙΓ (2005). Χαρακτηριστικά  προσαρμοστικής ικανότητας του φακού. Οφθαλμολογικά Χρονικά, 15: 205-218.

Οι απόψεις δεκάδων επιστημόνων σχετικά με την προέλευση, τις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας συγκεντρώνονται στο βιβλίο "Presbyopia: origins, effects and treatment"

Έγχρωμη Όραση

Η ικανότητα αντίληψης χρωμάτων (πρόσφατες εκτιμήσεις προτείνουν ότι μπορούμε να διαχωρίσουμε 2.3 εκατμ. χρώματα) εμπλουτίζει τον οπτικό μας κόσμο, παρέχοντας τη δυνατότητα να απολαμβάνουμε ηλιοβασιλέματα, όμορφες πεταλούδες και πανέμορφα τοπία, αλλά σίγουρα δεν είναι αυτός ο κύριος λόγος για τον οποίο γεννηθήκαμε (ή καλύτερα εξελιχθήκαμε) με έγχρωμη όραση. Η έγχρωμη όραση μας παρέχει πληροφορίες για τον εντοπισμό και την αναγνώριση αντικειμένων στο οπτικό μας πεδίο (π.χ. διάφορα λουλούδια ή καρπούς) που ειδάλλως δεν θα ήταν αντιληπτά. Ένα αρπακτικό ζώο με έγχρωμη όραση μπορεί πιο εύκολα να «διασπάσει» πιθανή παραλλαγή (καμουφλάρισμα) του θηράματός του, ένα πλεονέκτημα πολύ σημαντικό για την επιβίωση.

Το χρώμα δεν αποτελεί μια έμφυτη ιδιότητα των αντικειμένων ούτε μια φυσική ιδιότητα του φωτός. Το χρώμα ενός αντικειμένου που αντιλαμβανόμαστε εξαρτάται από το φασματικό περιεχόμενο του φωτός που απορροφάται από τους φωτοϋποδοχείς της όρασης (τις τρεις ομάδες κωνίων), και από μια σειρά νευρο-φυσιολογικών «αντιδράσεων» στον αμφιβληστροειδή, στις προ-φλοιώδεις οδούς και σε ανώτερα στάδια επεξεργασίας στον οπτικό φλοιό.

Τριχρωματική θεωρία της έγχρωμης όρασης

Η τριχρωματική θεωρία της έγχρωμης όρασης προτάθηκε από τον Thomas Young το 1802, ο οποίος πρότεινε ότι για την επίτευξη οποιασδήποτε απόχρωσης απαιτείται προσθετική ανάμιξη τριών βασικών χρωμάτων. Αυτά τα τρία βασικά χρώματα είναι το κόκκινο, το πράσινο και το μπλε. Αυτή η θεωρία αναβιώθηκε αργότερα από τον Helmholtz, ο οποίος διαπίστωσε ότι υπάρχουν τρεις τύποι φυσιολογικών «μηχανισμών» υπεύθυνοι για την αντίληψη όλων των χρωμάτων.

Είναι σήμερα παγκοσμίως αναγνωρισμένο ότι αυτούς τους τρεις μηχανισμούς τους αποτελούν οι τρεις τύποι κωνίων που βρίσκονται στον αμφιβληστροειδή των ανώτερων θηλαστικών, οι οποίοι αποκρίνονται κατά προτίμηση σε διαφορετικά μήκη κύματος ενός φωτεινού ερεθίσματος. Ο κάθε τύπος κωνίων περιέχει μια οπτική χρωστική (φωτοχρωστική), ευαίσθητη σε διαφορετικό τμήμα του χρωματικού φάσματος, από όπου προκύπτει και η ονομασία τους: τα S-κωνία (ευαίσθητα σε φωτόνια μικρού μήκους κύματος- Short wavelength), τα M-κωνία (ευαίσθητα σε φωτόνια μεσαίου μήκους κύματος - Medium wavelength) και τα L-κωνία (ευαίσθητα σε φωτόνια μεγάλου μήκους κύματος - Long wavelength). Οι χρωστικές των κωνίων αποτελούνται από μια πρωτεΐνη, την οψίνη και μια φωτοευαίσθητη ουσία, την ρετινάλη. Καθεμία από τις τρεις χρωστικές των κωνίων περιέχει διαφορετική οψίνη. Στο παρακάτω σχήμα παριστάνονται οι καμπύλες φασματικής ευαισθησίας των τριών φωτοχρωστικών, οι οποίες καθορίζουν την πιθανότητα απορρόφησης ενός φωτονίου ως συνάρτηση του μήκους κυματός του.

Αν και τα φάσματα απορροφητικότητας των φωτοχρωστικών των S-, M-, και L- κωνίων επικαλύπτονται αρκετά, παρουσιάζουν τη μέγιστη απορροφητικότητά τους σε διαφορετικές περιοχές του ορατού φάσματος: στα 419, 531 και 559nm αντίστοιχα.

«Χρωματική ανταγωνιστικότητα» στα γαγγλιακά κύτταρα

Τα ηλεκτρικά σήματα (που σχετίζονται με την έγχρωμη όραση) μεταδίδονται από τους τρείς τύπους κωνίων στις επόμενες στιβάδες αμφιβληστροειδικών κυττάρων, στα οριζόντια και στα γαγγλιακά κύτταρα, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρουν τις πληροφορίες μέσω του οπτικού νεύρου στον έξω γονατώδη πυρήνα (LGN) και στον οπτικό φλοιό. Πρώτος ο Hering, το 1878, πρότεινε ότι, μετά από το στάδιο επεξεργασίας του χρώματος στους φωτοϋποδοχείς, υπάρχει ένα δεύτερο στάδιο χρωματικής επεξεργασίας στο οποίο οι αποκρίσεις των κωνίων συνδυάζονται («κωδικοποιώντας» το άθροισμά ή την διαφορά τους). Αυτή η θεωρία έγινε γνωστή ως «θεωρία χρωματικής ανταγωνιστικότητας» (colour opponent theory) η οποία βασίζεται στον ανταγωνισμό που παρουσιάζεται στην αντίληψη μεταξύ κόκκινου-πράσινου, και μπλε-κίτρινου χρώματος. Οι DeValois et al ήταν οι πρώτοι που περιέγραψαν κύτταρα στην οπτική οδό ανώτερων θηλαστικών, τα οποία, για παράδειγμα, «αναστέλλονταν» από το κόκκινο και «διεγείρονταν» από το πράσινο φως. Ηλεκτροφυσιολογικές και ψυχοφυσικές μελέτες αργότερα επιβεβαίωσαν τις αρχικές παρατηρήσεις.

Στον άνθρωπο και άλλα ανώτερα θηλαστικά έχουν διαπιστωθεί τρεις «παράλληλες οδοί» που μεταβιβάζουν τις οπτικές πληροφορίες από τον αμφιβληστροειδή στο φλοιό μέσω του οπτικού νεύρου. Η κωδικοποίηση στο οπτικό νεύρο είναι πολύ αποτελεσματική, κυρίως επειδή τα ηλεκτρικά σήματα που μεταφέρονται στις οδούς είναι καλά διαχωρισμένα το ένα από το άλλο. Οι τρεις "οδοί" περιέχουν εξιδικευμένους νευρώνες για την επεξεργασία:
α. της φωτεινότητας
β. της κοκκινο vs. πρασινης χρωματικότητας
γ. της μπλε vs. κίτρινης χρωματικότητας

Μπορεί επομένως να διατυπωθεί ότι στα αρχικά στάδια της οπτικής οδού, στον αμφιβληστροειδή και στο LGN λαμβάνει χώρα βασική επεξεργασία για την αντίληψη της έγχρωμης όρασης. Οι χρωματικοί ανταγωνιστικοί μηχανισμοί που περιγράφονται ανωτέρω θέτουν τους σημαντικότερους περιορισμούς για τις βασικές επεξεργασίες του χρώματος όπως είναι η ανίχνευση και η αναγνώριση, αλλά ο συσχετισμός των φυσιολογικών χαρακτηριστικών με την αντίληψη των χρωμάτων τους δεν είναι άμεσος. Αυτό, αν συνέβαινε, θα προκαλούσε έκπληξη, επειδή είναι γνωστό ότι στην συνέχεια οι χρωματικές πληροφορίες υπόκεινται σε περαιτέρω επεξεργασία στον οπτικό φλοιό, όπου το σήμα υποβάλλεται σε μετασχηματισμούς σχετικούς με την τελική αντίληψη των χρωμάτων των οπτικών ερεθισμάτων. Η χρωματική ανταγωνιστικότητα που χαρακτηρίζει τα γαγγλιακά κύτταρα και τα κύτταρα του LGN δεν υφίσταται στους νευρώνες του φλοιού. Έχει διαπιστωθεί ότι τα κύτταρα αυτά είναι συντονισμένα (παρουσιάζοντας μικρό εύρος φάσματος απορρόφησης) σε διαφορετικά χρώματα.

Χρωματικό Διάστημα (Colour Space)

Τα χρώματα που ένας φυσιολογικός άνθρωπος μπορεί να διακρίνει αντιπροσωπεύονται στο αποκαλούμενο «χρωματικό διάστημα». Αυτό το διάστημα είναι ένα βολικό διάγραμμα στο οποίο μπορούν να σχεδιαστούν όλα τα ορατά χρώματα βασισμένα σε ένα μαθηματικό ισότιμο μοντέλο που στηρίζεται στην προϋπόθεση της τριχρωματικής θεωρίας. Στα τρία βασικά χρώματα δίνονται οι συντεταγμένες x, y και z (συντεταγμένες χρωματικότητας). Εάν η προσθήκη αυτών των τριών τιμών έχει άθροισμα 1, μόνο δύο τιμές χρειάζονται να διευκρινιστούν για να καθορίσουν τη θέση οποιουδήποτε χρώματος μέσα στο «χρωματικό διάστημα». Ένα τέτοιο διάστημα χρώματος (βλ. εικόνα), το οποίο αναπτύχθηκε από την Διεθνή Επιτροπή Φωτεινότητας (Commission Internationale de l’ Eclairage) το 1931, χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα ως η βάση πάνω στην οποία καθορίζονται τα χρώματα αν και τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί και άλλα πιο αξιόπιστα «μοντέλα». Οι κύριοι άξονες χρωματικότητας, όπως προκύπτουν από πρόσφατα ψυχοφυσικά πειράματα, δεν συμπίπτουν με τους μηχανισμούς χρωματικής ανταγωνιστικότητας που είχαν διατυπωθεί αρχικά από τον Hering.